M star ePunjabSchool Important videos

Mstar Epunjab Tutorial

1.  Login guide:

 https://youtu.be/Py7TBf0zoj8

2.  User Role and profile update:

 https://youtu.be/7pvppHod8p4

3.  Teacher Profile update:

 https://youtu.be/EvGJ3W4U79I

4.  Tranfer:

 https://youtu.be/c6VOk8Ckn68

5.  Deputation:

 https://youtu.be/gMrxPP9PNxc

6.  Student Data Validation:

 https://youtu.be/HpC0p54878w

7.  Subject Allotment:

 https://youtu.be/1ZIMADnpBGk

8.  Mark Attendance:

 https://youtu.be/69MXfMSvCFI

9.  View Error Fix:

 https://youtu.be/a2Etm8S2u54

10.  Detain/promote/section change:

 https://youtu.be/25oA32CIlmM

11.  Generate TC Part-1:

 https://youtu.be/-iXuVjg8va0

12.  Generate TC part-2:

 https://youtu.be/sg_oxSbQW2U

13. Attendance

https://youtu.be/4ok2Xo66IoM?si=QYUPNyz2id3v7WR8

ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਮੈਂ MStar ePunjab App ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

https://youtu.be/4ok2Xo66IoM

👉 ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੋਗੇ:

Teacher Attendance ਕਿਵੇਂ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

Student Attendance ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸ

Teacher Allocation ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਦੀ ਹੈ

MStar App ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੀਚਰ

Beginners ਲਈ Step-by-Step Guide

📌 ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ MStar App ਵਰਤਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ।

Important 101 Legal Maxims

A legal maxim is a short, well-established principle or rule of law, usually expressed in Latin, that conveys a general legal idea.

Simple Meaning

Legal maxim = a short sentence that explains an important legal rule

Most Important 101 Legal Maxims

1. Ab Initio – From the beginning. 

2. Actio personalis moritur cum persona – A personal right of action dies with the person.

3. Actori incumbit onus probandi – The burden of proof is on the plaintiff. 

4. Actus me invito factus non est mens actus – An act done by me against my will is not my act.

5. Actus non facit reum nisi mens sit rea – An act does not make one guilty unless it is accompanied by a guilty mind. 

6. Actus Dei Nemini Facit Injuriam: An act of God does injury to no one. 

7. Alibi – At another place.

 8. Amicus Curiae – A friend of court.

 9. Assentio mentium – The meeting of minds, i.e. mutual assents. 

 10. Audi alteram partem – let the other party be heard 

 11. Bona fide – In good faith.

 12. Caveat actor – Let the doer beware. 

 13. Caveat emptor – Let the buyer beware.

 14. Caveat venditor -Let the seller beware.

 15. Certiorari – A writ by which orders passed by an inferior court is quashed. 

 16. Consensus ad Idem - Agreement to the same thing. 

 17. Damnum sine injuria – Damages without injuries.

 18. Injuria sine damnum – Injury without damage. 

 19. De facto – In fact 

       De jure – By law

20. Delegatus non potest delegare - A delegate cannot delegate. 

21. De minimis – About minimal things.

22. De Minimis Non Curat Lex – The law does not govern trifles 

(unimportant things).

23. De novo – To make something anew, from the beginning.

24. Dictum – Statement of law made by the judge in the course of the decision but not necessary to the decision itself. 

25. Obiter Dicta - Things said in passing judgment.

26. Ratio Decidendi - The reason for the decision.

27. Doli capax – Capable of forming necessary intent to commit a crime.

28. Doli incapax - Inapable of forming necessary intent to commit a crime.

29. Detinue – Tort of wrongfully holding goods that belong to someone else. 

30. Estoppel – Prevented from denying.

31. Ex gratia – As favour.

32. Ex officio – Because of an office held.

33. Ex parte – Proceedings in the absence of the other party. 

34. Ex post facto – Out of the aftermath, or after the fact.

35. Falsus in uno falsus in omnibus – It means false in one thing, false in everything.

36. Factum probandum – The facts that need to be proved.

37. Factum probans – Relevant fact. 

38. Furiosi nulla voluntas est – “a madman has no will" or "a person of unsound mind has no free will".

39. Habeas corpus - A writ to have the body of a person to be brought in before the judge.

40. Ignorantia facti excusat, Ignorantia juris non-excusat – Ignorance of fact is an excuse, but ignorance of the law is no excuse.

41. Ipso facto – By the mere fact.

42. In lieu of – Instead of, in place of.

43. In personam – A proceeding in which relief is sought against a specific person. 

44. In rem - A proceeding or other legal action directed towards a property.

45. In status quo – In the present state.

46. Inter alia – Among other things. 

47. Inter vivos – Between living people (especially of a gift as opposed to a legacy). 

48. Interest Reipublicae Ut Sit Finis Litium – It means it is in the interest of the state that there should be an end to litigation.

49. Jus in personam – Right against a specific person (or party).

50. Jus in rem – Right against the world at large. 

51. Justitia nemini neganda est – Justice is to be denied to nobody. 

52. Lex Non Cogit Ad Impossibilia –The law does not compel the impossible.

53. Lex non a rege est violanda – The law must not be violated even by the king.

54. Locus Standi - The right to bring an action or to be heard in a court. 

55. Mala fide – In bad faith.

56. Malum in se or Mala in se (plural) – Wrong or evil in itself, or crime that is considered wrong in and of itself.’ 

57. Malum prohibitum – In a way, opposite of Malum in se. It means ‘crimes are criminal not because they are inherently bad, but because the act is prohibited by the law of the state.

58. Mandamus  – ‘We command’.

59. Modus operandi – Way of working, or mode of operation.

60. Mutatis Mutandis – With the necessary changes having been made, with the respective differences having been considered.

61. Nemo bis punitur pro eodem delicto – Nobody can be twice punished for the same offence.

62. Nemo debet bis vexari pro una et eadem causa – It means no man shall be punished twice for the same offence. 

63. Nemo debet esse judex in propria causa or Nemo judex in causa sua or Nemo judex in sua causa – Nobody can be the judge in his own case.

64. Nemo moriturus praesumitur mentire – A man will not meet his maker (God) with a lie in his mouth, or, ‘no man at the point of death is presumed to lie.’ 

65. Novation – Transaction in which a new contract is agreed by all parties to replace an existing contract.

66. Nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege -  There must be no punishment without law.

67. Particeps criminis – A participator in the actual crime/partner in crime.

68. Per curiam (decision or opinion) – By the court. 

69. Per se – By itself.

70. Prima facie – At first sight.

71. Alimony - a legal obligation on a person to provide financial support to their spouse before or after marital separation or divorce. 

72. Per incuriam – Because of lack of care.

73. Qui facit per alium, facit per se – He who acts through another acts himself.

74. Qui peccat ebrius luat sobrius – He who does wrong when drunk must be punished when sober.

75. Quid pro quo – Something for something.

76. Qui sentit commodum, sentire debet et onus – It means he who receives advantage must also bear the burden.

77. Quo warranto – By what authority. 

78. Respondeat superior – Let the master answer. 

79. Res ipsa loquitor – The thing speaks for itself. 

80. Res Judicata – A matter already judged.

81. Res Judicata Pro Veritate Accipitur – It means that a judicial decision must be accepted as correct.

82. Salus populi est suprema lex or Suprema lex salus populi – The welfare of the people is the supreme law. 

83. Stare Decisis - To stand by things decided. 

84. Sine qua non – “Without which nothing”. 

85. Suo Motu – On its own motion.

86. Uberrima fides (sometimes uberrimae fidei) – Utmost good faith. 

87. Ubi jus ibi remedium – where there is a right, there is a remedy. 

88. Actus legis nemini facit injuriam - The act of the law does injury to no one.

89. Vis major – Act of God.

90. Volenti non fit injuria – Damage suffered by consent gives no cause of action.

91. Expressio Units Exclusi Alterius – Express mention of one is exclusion of another.

92. Contemporanea Expositio Est Optima et Fortissima in lege –

Contemporaneous exposition is best and strongest in law.

93. Noscitur a Sociis - A word is known by the company it keeps.

94. Ejusdem generis - Of the same kind or nature.

95. Ut Res Magis Valet Quam Pareat - It is better for a thing to have effect than to be made void.

96. Nemo dat quod non habet - no one can give what he does not have.

97. Qui prior est tempore potior est jure - he who is first in time is better in law.

98. Assignatus utitur jure auctoris - an assignee is clothed with the rights of the assignor.

99. Alienatio rei praefertur juri accrescendi - The law favors alienation to accumulation. 

100. Pendent lite nihil innovature - Nothing new should be introduced during the pendency of litigation.

101. Waiver – Voluntarily giving up or removing the conditions.

ਰੂਪ ਬਸੰਤ

 ਰੂਪ ਬਸੰਤ : ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ

ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦੀ ਲੋਕ-ਗਾਥਾ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਉੱਚਾ ਪਿੰਡ ਸੰਘੋਲ ਨਾਲ ਜਾ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਘੋਲ ਇੱਕ ਘੁੱਗ ਵਸਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ ਸੰਗਲਾਦੀਪ-ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਖੜਗ ਸੈਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ।

ਰਾਜਾ ਖੜਗ ਸੈਨ ਇੱਕ ਨੇਕ ਦਿਲ, ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਅਦਲੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਰਜਾ ਬਹੁਤ ਸੁਖੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜਾ ਆਦਰ-ਮਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਔਲਾਦ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਰੂਪ ਤੇ ਬਸੰਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆਂ ਭੁੱਖ ਲਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਰੱਜ-ਰੱਜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਰੂਪ ਵੱਡਾ ਸੀ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਤੇ ਬਸੰਤ ਰੂਪ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਖੜਗ ਸੈਨ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਰਾਣੀ ਰੂਪਵਤੀ ਵੱਲੋਂ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ ਸੀ। ਰੂਪਵਤੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੀਮਾਰ ਸੀ। ਰਾਜ ਦੇ ਹਕੀਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਪਈ ਕਿ ਉੱਠ ਨਾ ਸਕੀ ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਾ ਕੇ ਰਾਣੀ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਈ। ਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਰੁੰਨੇ… ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਣ ਝੱਲਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦਾ। ਖੜਗ ਸੈਨ ਆਪ ਹਾਲੋਂ-ਬੇਹਾਲ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਵੇ? ਰਾਜ ਦੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਤੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ਼ਮ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੈਆਂ ਦਿਲਬਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਢਾਰਸਾਂ ਬਨ੍ਹਾਈਆਂ।

ਸਮਾਂ ਆਪਣੀ ਤੋਰੇ ਤੁਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ’ਤੇ ਪੁੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਸਨ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਤੇ ਬਸੰਤ ਕਬੂਤਰ ਉਡਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ। ਅੱਲ੍ਹੜ ਜਵਾਨੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕਾਂ ’ਚ ਮਸਤ ਸੀ। ਖੜਗ ਸੈਨ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਾਜਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਦੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਕਰਕੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਹ ਭੁੱਲਣ ਲੱਗੇ।

ਖੜਗ ਸੈਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਰੂਪਵਤੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮੁਹੱਬਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਉਹਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖੜਗ ਸੈਨ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਡੋਬੂ ਪੈਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ। ਰਾਣੀ ਬਿਨਾਂ ਸੁੰਨਾ ਮਹਿਲ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਖਾਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ। ਦੋ ਢਾਈ ਵਰ੍ਹੇ ਇਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਏ। ਆਖਰ ਉਹਦੇ ਅਮੀਰਾਂ-ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਘਾਟਾ! ਸੰਗਲਾਦੀਪ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਸਰਦਾਰ ਇੰਦਰਸੈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ-ਸਤਾਰ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਪਰੀਆਂ ਵਰਗੀ ਮਲੂਕ ਧੀ ਚੰਦਰਵਤੀ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਖੜਗ ਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀ। ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਰੌਣਕਾਂ ਆ ਗਈਆਂ।

ਚੰਦਰਵਤੀ ਦੀ ਮਹਿਕਾਂ ਭਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨੇ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦੇ ਖੜਗ ਸੈਨ ਨੂੰ ਕੀਲ ਲਿਆ। ਮਾਂਗਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਉਹ ਭਲਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਸਮਾਂ ਹੰਢਾਉਂਦਾ। ਚੰਦਰਵਤੀ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਉਹਦੇ ਮਖਮਲੀ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਦਾ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵੁਕ ਤੇ ਕਾਮੁਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਹੀਰੇ ਜਵਾਹਰਾਤ ਤੇ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਉਸ ਦੀ ਭਾਵੁਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੌਂਕਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰੂਪ ਤੇ ਬਸੰਤ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਗੰਮੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਝਰਨਾਟਾਂ ਛੇੜ ਦੇਂਦੀ। ਰੂਪ ਤੇ ਬਸੰਤ ਲੋਹੜੇ ਦੇ ਹੁਸੀਨ ਸਨ ਤੇ ਅਜੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ’ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੱਸੇ, ਖੇਡੇ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਕਰੇ। ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਖਾਹਿਸ਼ ਬੜੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਮਚਲ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੀ ਹੋਇਆ ਖੜਗ ਸੈਨ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਚੰਦਰਵਤੀ ਕੱਲਮ-ਕੱਲੀ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਬਾਹਰ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਮਾਣ ਰਹੀ ਸੀ। ਬਸੰਤ ਆਪਣੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਚੀਨਾ ਕਬੂਤਰ ਉੱਡ ਕੇ ਚੰਦਰਵਤੀ ਦੀ ਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਣ ਵੜਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਲਕੜੇ ਜਿਹੇ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਟੋਕਰੀ ਹੇਠ ਲੁਕੋ ਦਿੱਤਾ।

ਬਸੰਤ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚੰਦਰਵਤੀ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਗਈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਬੂਤਰ ਦੇਣ ਦੇ ਪੱਜ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਪਲੰਘ ’ਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਪੋਲੇ-ਪੋਲੇ ਪਲੋਸਦਿਆਂ ਸ਼ਹਿਦ ਜਿਹੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਿਆਂ ਬੋਲੀ, ‘‘ਵੇ ਬਸੰਤ, ਤੈਨੂੰ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਐ। ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਏਂ ਸੁਹਣਿਆਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ’ਤੇ ਵਾਰੀ ਜਾਨੀ ਆਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਆਂ, ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਈ ਕੱਢ ਲੈਨੈ! ਆਪਾਂ ਦੋਨੋਂ ਹਾਣ-ਪਰਵਾਣ ਦੇ ਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਬੂਤਰੀ ਬਣਾ ਲੈ ਸੁਹਣਿਆਂ। ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇਰੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਾਂਗੀ।’’

ਬਸੰਤ ਦੇ ਚਿੱਤ ਚੇਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਰਾਣੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰੇਗੀ।

‘‘ਮਾਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੈ… ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਆਂ। ਧਰਤ-ਅਸਮਾਨ ਫਟ ਨੀ ਜਾਣਗੇ-ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੰਢਾਵੇ।’’

‘‘ਸੁਹਣਿਆਂ ਨਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੈ ਤੇ ਨਾ ਗੋਦ ਖਿਡਾਇਆ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ… ਤੇਰੀ ਹਾਨਣ ਆਂ… ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਣਾ ਲੈ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਜਾਨੀਆਂ। ਮੈਂ ਚਰੋਕਣੀ ਤੇਰੇ ਦੀਦਾਰ ਨੂੰ ਤਰਸਦੀ ਪਈ ਆਂ।’’

‘‘ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭੁਚਲਾ ਨਾ… ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਿੱਧਰ ਲੈ ਤੁਰੇਗਾ?’’

‘‘ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਦੇ ਹਾਣੀਆਂ-ਸਮਾਜ ਨੇ ਭਲਾ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਦਿੱਤੈ? ਕੱਚੀ ਕੈਲ ਨੂੰ ਅੱਧਖੜ ਬੁੱਢੜੇ ਦੇ ਲੜ ਲਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਰੋਲ ਦਿੱਤੀ ਐ…। ਮੋਤੀ, ਹੀਰੇ ਪੰਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਾਣੀ ਕੌਡੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨੇ.. ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇ ਸੁਹਣਿਆ।’’

‘‘ਹੋਸ਼ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈ ਮਾਤਾ ਮੇਰੀਏ। ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੈਂ ਨਿਭਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।’’

‘‘ਅਜੇ ਵੀ ਸੋਚ ਲੈ… ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜੇ ਭੁਗਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ!’’

‘‘ਮਾਤਾ ਮੈਂ ਹਰ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖਾਂਗਾ।’’

ਐਨਾ ਆਖ ਬਸੰਤ ਇਕਦਮ ਮਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੰਦਰਵਤੀ ਪਲੰਘ ’ਤੇ ਪਈ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀਓਂ-ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਤੜਪਣ ਲੱਗੀ।

ਬਸੰਤ ਨੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਸਾਰੀ ਹੋਈ ਬੀਤੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਦੋਨੋਂ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।

ਆਥਣ ਪਸਰੀ। ਹਨੇਰਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਖੜਗ ਸੈਨ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤਿਆ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਮਾਦਾਨ ਗੁੱਲ, ਦੀਵਾ ਨਾ ਬੱਤੀ। ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੜਿਆ-ਚੰਦਰਵਤੀ ਸਿਰਮੂੰਹ ਲਪੇਟੀ ਖਣਪੱਟੀ ਲਈ ਪਲੰਘ ’ਤੇ ਪਈ ਐ। ਕਮਰੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਐਧਰ-ਓਧਰ ਖਿੰਡੀਆਂ ਪਈਆਂ… ਰਾਜਾ ਭਮੱਤਰ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪੱਲਾ ਖਿੱਚ ਕੇ ਪਰ੍ਹੇ ਕੀਤਾ। ਰਾਣੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਘਰੂਟਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ… ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਖਿੰਡੇ-ਪੁੰਡੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਹੱਥੋਂ ਪਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਠਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਹਟਕੋਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।

‘‘ਰਾਜਨ! ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਕੀ ਨਾ ਦੱਸਾਂ। ਲੋਹੜਾ ਮਾਰਿਐ ਤੁਹਾਡੇ ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤਰ ਬਸੰਤ ਨੇ। ਅੱਜ ਮਹਿਲੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। ’ਕੱਲੀ ਵੇਖ ਉਹਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੱਥੋਂ-ਪਾਈ ਕੀਤੀ ਐ… ਮੈਂ ਬੁਰਛੇ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪੱਤ ਨੂੰ ਮਸੀਂ ਬਚਾਇਐ…।’’ ਚੰਦਰਵਤੀ ਨੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਲਿੱਤਰ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਬਾਣ ਚਲਾਇਆ ਕਿ ਖੜਗ ਸੈਨ ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਗਿਆ।

‘‘ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੈ ਮੇਰੀ ਰਾਣੀਏਂ। ਬਸੰਤ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ… ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਦੱਸ?

‘‘ਰਾਜਨ ਬਸੰਤ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਐ ਨਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਆਪ ਨੂੰ ਇਤਬਾਰ ਨਹੀਂ…’’ ਐਨਾ ਆਖ ਚੰਦਰਵਤੀ ਜ਼ਾਰੋ-ਜ਼ਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਰਾਜਾ ਉਹਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤਕ ਤੜਪ ਉਠਿਆ। ਉਹਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੇਰੀ ਬੇਗ਼ਮ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ’ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸੇ, ਜਿਹੜਾ ਕੁਕਰਮ ਬਸੰਤ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤੈ, ਉਹ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਆਂਗਾ ਕਿ ਲੋਕੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤਕ ਯਾਦ ਰੱਖਣਗੇ।’’

ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਝਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਖੜਗ ਸੈਨ ਨੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਭਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਤਲਬ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੱਖ ਸੁਣੇ ਬਗੈਰ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਨਾਟਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਜੁਅਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਦੀ। ਸਾਰੇ ਦਰਬਾਰੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬਸੰਤ ਬੇਕਸੂਰ ਏ। ਰੂਪ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਸੰਤ ਤਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਸੂਰਵਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਦਲੀ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਆਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਉਹਦਾ ਪੱਖ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ’ਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਵਿਛੜੀ ਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਈ ਤੇ ਉਹਦਾ ਗੱਚ ਭਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਭਰੇ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਘੋੜੇ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਅਜੇ ਉਹ ਕੁਝ ਕਦਮਾਂ ’ਤੇ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰੂਪ ਵੀ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਰਲਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਵੀਰੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਗੈਰ ’ਕੱਲਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾਂ…ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੱਲਾਂਗਾ।’’

‘‘ਨਾ ਰੂਪ ਵੀਰੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਕਸ਼ਟ ਝੱਲਣੇ ਨੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ’ਚ ਲਿਖਿਐ ਉਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੋਗਣੈ ਹੀ ਐ… ਜਾਹ, ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜ ਜਾ ਵੀਰੇ।’’

ਰੂਪ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਕੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਗਲ-ਬੀਆ-ਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਬੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜੇ। ਜੋ ਕੰਦ ਮੂਲ ਮਿਲਦਾ ਖਾ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਰੱਖਤ ਥੱਲੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ। ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤਕ ਇੱਕ ਜਣਾ ਜਾਗਦਾ ਦੂਜਾ ਸੌਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ ਜਾਗਦੇ ਸੌਂਦੇ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਉਹ ਇਸੇ ਭਟਕਣਾ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਨਦੀਆਂ, ਦਰਿਆ, ਘਾਟੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਪਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੀ ਭਾਣਾ ਵਾਪਰਿਆ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਰੂਪ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ ਤੇ ਬਸੰਤ ਜਾਗਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰੂਪ ਦੀ ਜਾਗ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਕਿ ਬਸੰਤ ਤਾਂ ਮਰਿਆ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ ਵੀ ਪਰ ਬਸੰਤ ਟਸ ਤੋਂ ਮਸ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਰੂਪ ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਗਿਆ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੇ। ਜੰਗਲ ਬੀਆ-ਬਾਨ… ਪਰਾਇਆ ਦੇਸ਼ ਕੋਈ ਮਦਦਗਾਰ ਨਹੀਂ…।

ਉਹ ਕਫ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਬਸੰਤ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ਥੱਲੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਤੁਰਦਿਆਂ-ਤੁਰਦਿਆਂ ਰੂਪ ਮਿਸਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਫਸੀਲ ਸੀ ਤੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਚੌਕੀਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਐਨੇ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਹੀ-ਦਰਬਾਰੀ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘‘ਹੇ ਪਰਦੇਸੀ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਯਾਤਰੀ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੜੇਗਾ ਉਹਨੂੰ ਰਾਜ ਸਿੰਘਾਸਣ ’ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਹੋ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਰਾਜਾ ਹੋ।’’ ਐਨਾ ਆਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਵਿਧੀਵਤ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਸਿੰਘਾਸਣ ’ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰੂਪ ਹੁਣ ਮਿਸਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਐਨਾ ਵਿਅਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਥਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਬਸੰਤ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਪਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਥੱਲੇ ਲਾਸ਼ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਬਸੰਤ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਖਾ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਬਸੰਤ ਦੇ ਗ਼ਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਮੋ ਕੇ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗਾ।

ਏਧਰ ਬਸੰਤ ਦੀ ਹੋਣੀ ਵੇਖੋ.. ਜਦੋਂ ਰੂਪ ਉਹਦੇ ਕਫ਼ਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੰਗਲ ਨਾਥ ਨਾਂ ਦਾ ਜੋਗੀ ਕਿਧਰੋਂ ਤੁਰਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਬਸੰਤ ਦੀ ਲੋਥ ਪਈ ਸੀ। ਜੋਗੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾ-ਜੁਲਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਵੇਖੀ। ਨਬਜ਼ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਨੇ ਡਸ ਕੇ ਬੇਸੁੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੋਗੀ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਹਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਬਸੰਤ ਨੇ ਜੋਗੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਈ। ਜੋਗੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਬਸੰਤ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ-ਸੋਚਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਬਣੀ ਹੋਵੇਗੀ? ਖੌਰੇ ਜਿਉਂਦਾ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖਾਜਾ ਬਣਾ ਲਿਆ? ਜੋਗੀ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਬਸੰਤ ਨੇ ਸੱਤ ਵਰ੍ਹੇ ਲੰਘਾ ਦਿੱਤੇ।

ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀ। ਜੋਗੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਨੂੰ ਮੱਠਾ ਨਾ ਪੈਣ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਸੰਤ ਘੋੜੇ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮਗਰ ਲੱਗਿਆ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਹਨੇਰੀ-ਝੱਖੜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਨੇਰਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਿਛਾਂਹ ਜਾਣ ਜੋਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਫਸੀਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ’ਤੇ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਇਆ ਅੰਦਰੋਂ ਚੌਕੀਦਾਰ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਮੋਰੀ ਰਾਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਐ ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਏਥੇ ਇੱਕ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਆਉਂਦੈ। ਉਹਨੇ ਪਰਜਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਨੇ। ਚੰਗਾ ਇਹੀ ਐ ਤੂੰ ਕਿਧਰੇ ਹੋਰ ਚਲਿਆ ਜਾ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਣਾ।’’

ਐਨਾ ਆਖ ਚੌਕੀਦਾਰ ਨੇ ਤਾਕੀ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਬਸੰਤ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਦਾ। ਹਨੇਰਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਾਲੀ-ਬੋਲੀ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਤ। ਬਸੰਤ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਰਾਤ ਕੱਟਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਲੰਘੀ ਸੀ ਕਿ ਖੂੰਖਾਰ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਆ ਬੁਹਾੜ ਮਾਰੀ। ਬਸੰਤ ਤਾਂ ਅਜੇ ਜਾਗਦਾ ਹੀ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤਰ ਸੰਭਾਲੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਉਸ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਬਸੰਤ ਨੇ ਬੜੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ’ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਚੁਫ਼ਾਲ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਜਾ ਪਿਆ। ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਣ ਉਪਰੰਤ ਬਸੰਤ ਥਕੇਵੇਂ ਕਾਰਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਘੂਕ ਸੌ ਗਿਆ।

ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਚੌਕੀਦਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਸ਼ੇਰ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕੋਤਵਾਲ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਕੋਤਵਾਲ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਖੋਟ ਆਈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਦੱਸ ਕੇ ਰਾਜੇ ਪਾਸੋਂ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਤਾ ਪਕਾ ਕੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਵੱਢ ਟੁੱਕ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਆਏ।

ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਹਨੇ ਚੌਕੀਦਾਰ ਅਤੇ ਕੋਤਵਾਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਬਦਲੇ ਢੇਰ ਸਾਰੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੋਤਵਾਲ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਚਰਚੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਓਧਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਬਸੰਤ ਖਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਕਰਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਰਨੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਕੋਈ ਤੀਜੇ ਪਹਿਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕਾਲੂ ਘੁਮਿਆਰ ਮਿੱਟੀ ਲੈਣ ਲਈ ਖ਼ਤਾਨਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਖਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਢਿਆ ਟੁੱਕਿਆ ਕਰਾਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਖੋਤੇ ’ਤੇ ਲੱਦ ਕੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਦੀ ਤੀਮਾਰਦਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਬਸੰਤ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨੌਂ-ਬਰ-ਨੌਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਘੁਮਾਰ ਤੇ ਘੁਮਾਰੀ ਕੱਲੇ ਹੀ ਘਰ ’ਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਬਸੰਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਭੁੱਲਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਸਕੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਸੰਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੋਤਵਾਲ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾ ਪਈ। ਉਹਨੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਓਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਾਜ ਦੇ ਉਧੜਨ ਦੇ ਡਰੋਂ ਉਹਨੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾਉਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵੇਸਵਾ ਪਾਸੋਂ ਬਸੰਤ ’ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹਨੇ ਉਹਦਾ ਹਾਰ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਤਵਾਲ ਨੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।

ਦਿਨ ਬੀਤਦੇ ਗਏ। ਝੂਠੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਹਵਾ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਸੰਤ ਦੇ ਧਰਮ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾ ਸੁਣੀ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੀ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੌਦਾਗਰ ਨੇ ਆ ਅਰਜ਼ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ‘‘ਰਾਜਨ ਮੈਂ ਮਦਦ ਦੀ ਆਸ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਆਇਆ ਹਾਂ! ਮੇਰਾ ਜਹਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਖੜੈ। ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਲੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਬਲੀ ਦੇਣ ’ਤੇ ਚੱਲੇਗਾ। ਮੇਰੇ ’ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਰਾਜਨ।’’

ਰਾਜੇ ਰੂਪ ਨੇ ਕੋਤਵਾਲ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਸੌਦਾਗਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਤਵਾਲ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਹੋਰ ਕੀ ਮਿਲਣਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਖਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸੌਦਾਗਰ ਦੇ ਨਾਲ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸੌਦਾਗਰ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ’ਤੇ ਲੈ ਆਇਆ। ਬਸੰਤ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇੰਜਣ ਦੇ ਕਲਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਇਧਰ ਉੱਧਰ ਘੁਮਾਇਆ ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਘੁਰਰ-ਘੁਰਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਫੜ ਲਈ। ਸੌਦਾਗਰ ਬਸੰਤ ਦੀ ਸਿਆਣਪ, ਸੂਝ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਤੋਂ ਐਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਹਾਜ਼ ’ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਬਸੰਤ ਹੁਣ ਸੌਦਾਗਰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਹਾਜ਼ ’ਤੇ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੁਆਦ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ’ਤੇ ਤੈਰਨ ਮਗਰੋਂ ਕਾਮਰੂਪ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਬੰਦਰਗਾਹ ’ਤੇ ਲੰਗਰ ਸੁਟ ਕੇ ਸੌਦਾਗਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡੇਰੇ ਲਾਏ। ਬਸੰਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਤੇ ਛੈਲ-ਛਬੀਲਾ ਗੱਭਰੂ ਸੀ। ਕਾਮਰੂਪ ਦੀਆਂ ਕਈ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਮੋਹ-ਭਿੰਨੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਠੰਢੇ ਹਉਕੇ ਭਰੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੈਰ ਕਰਦੀ ਕਾਮਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਬਾਂਕੇ ਬਸੰਤ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਉਹਨੂੰ ਦੇ ਬੈਠੀ ਤੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਹੀ ਸੌਦਾਗਰ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੁਆਰੀ ਰਹਾਂਗੀ।’’ ਉਹਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਅੱਗੇ ਠਹਿਰ ਨਾ ਸਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੌਦਾਗਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਬਸੰਤ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਐਨੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮੁਟਿਆਰ ਬਸੰਤ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੱਕੀ। ਉਹਦੇ ਮਿਰਗਾਂ ਵਰਗੇ ਨੈਣਾਂ ’ਤੇ ਬਸੰਤ ਫ਼ਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਿਰਗ ਨੈਣੀਂ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਨੂੰ ਤਨੋ ਮਨੋਂ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਦੋਨੋਂ ਕਾਮਰੂਪ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ ਜਹਾਜ਼ ’ਤੇ ਆ ਗਏ ਤੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਤੋਂ ਵਿਦਾਈ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ’ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ। ਜਹਾਜ਼ ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਮਿਸਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਤੇ ਬਸੰਤ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਕਰਦੇ ਪਾਣੀ ’ਤੇ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੌਦਾਗਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਕੱਲਮ ’ਕੱਲੀ ਮਸਤੂਲ ਕੋਲ ਖੜੋਤੀ ਹੋਈ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਾਲੀ ’ਚ ਭਿੱਜੀ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਉਹਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕਰ ਗਈ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ ਜੇ ਚੰਦਰ ਮੇਰੀ ਬਣ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਇਹਦੇ ’ਤੇ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰ ਦਿਆਂ। ਸੌਦਾਗਰ ਨੇ ਹਰ ਹੀਲੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਮਨੋਂ-ਮਨੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਤਾਂ ਸੌਦਾਗਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿਤਵ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਬਸੰਤ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਦੀ ਉਠਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਗੇ ਮਾੜੇ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੌਦਾਗਰ ਤੇ ਬਸੰਤ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਤਖ਼ਤੇ ’ਤੇ ਖੜੋਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਛੱਲ ਆਈ ਤੇ ਸੌਦਾਗਰ ਨੇ ਇਕਦਮ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਲੱਕੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਗਾਹ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਰੌਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬਸੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਦਾ ਰੋ-ਰੋ ਕੇ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਸੰਤ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁੜੀਆਂ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੌਦਾਗਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਵਾਸਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛੱਡ ਰਿਹਾ। ਏਧਰ ਬਸੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਮੌਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਕਹਿਰ ਭਰੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਹਿਣ ਵਿੱਚ ਵਹਾਈ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੁਨਾਮੀ ਵਰਗੀ ਲਹਿਰ ਆਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੌਂਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਗਰਮੱਛ ਰੁੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਸੰਤ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਬੌਂਦਲੇ ਹੋਏ ਮਗਰਮੱਛ ਨੂੰ ਜਾ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ’ਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਗਰਮੱਛ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਲੈ ਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਮਾਹੀਗੀਰ ਮੱਛੀਆਂ ਪਕੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ’ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਕਈ ਓਹੜ ਪੋਹੜ ਕਰਕੇ ਉਹਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆਏ। ਮਿਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਲੀ, ਜੋ ਮਾਹੀਗੀਰਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਅੱਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਮਾਲੀ ਮਾਲ੍ਹਣ ਦੇ ਘਰ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਲਣ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਹੋਈ ਬੀਤੀ ਸੁਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰ ਲਵੇਗਾ ਤੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲੇਗੀ।’’

ਸੌਦਾਗਰ ਨੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਹੀਲੇ ਵਰਤੇ, ਡਰਾਇਆ-ਧਮਕਾਇਆ ਵੀ। ਆਖ਼ਰ ਸੌਦਾਗਰ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਨੇ ਚਾਲ ਚੱਲੀ, ‘‘ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੇਵੋ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੇ ਬਸੰਤ ਜਿਉਂਦਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਵਾਹ ਭਲੀ, ਨਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾ ਲਵਾਂਗੀ।’’

ਸੌਦਾਗਰ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਾਂ ਕੀ ਕਈ ਸਾਲ ਉਡੀਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।

ਜਹਾਜ਼ ਵਾਪਸੀ ’ਤੇ ਮਿਸਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਸੌਦਾਗਰ ਦੀ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਛੇੜਛਾੜ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਬਸੰਤ ਦੀ ਯਾਦ ’ਚ ਖੋਈ ਸੁਪਨਮਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਉਧਰ ਬਸੰਤ ਮਾਲਣ ਦੇ ਘਰ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਆਖ਼ਰ ਜਹਾਜ਼ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸਾਹਿਲ ’ਤੇ ਆਣ ਲੱਗਾ। ਬਸੰਤ ਤਾਂ ਚੰਦਰ ਦਾ ਹਾਲ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬੇਤਾਬ ਸੀ। ਮਾਲਣ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਤੇ ਗੁਲਦਸਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਹਾਜ਼ ’ਤੇ ਪੁੱਜ ਗਈ ਤੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਦੇ ਗਲ ’ਚ ਹਾਰ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਹੌਲੇ ਦੇਣੇ ਬੋਲੀ, ‘‘ਬੇਟਾ, ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋ ਤੇਰਾ ਸੁਹਾਗ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਮੇਰੇ ਘਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਸੁਣਾਈ ਐ। ਉਹ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਫੇਰ ਆਵਾਂਗੀ ਗੁਲਦਸਤਾ ਲੈ ਕੇ…।’’

ਐਨਾ ਆਖ ਮਾਲਣ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਰਤ ਆਈ ਤੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਅਨੂਠੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਲਹਿ-ਲਹਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮਨ ਦਾ ਮੋਰ ਪੈਲਾਂ ਪਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਮਾਲਣ ਨੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਜਦੋਂ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਦੇ ਪਤੀ ਬ੍ਰਤਾ ਧਰਮ ’ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਉਹਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਨੂੰ ਸੌਦਾਗਰ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨੇ ਇੱਕ ਵਿਉਂਤ ਬਣਾਈ। ਉਹਨੇ ਮਾਲਣ ਹੱਥ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ‘‘ਚੰਦਰ, ਸ਼ੁਕਰ ਐ ਖੁਦਾ ਦਾ ਤੰੂ ਡੋਲੀ ਨਹੀਂ। ਸੌਦਾਗਰ ਨੂੰ ਆਖ ਕਿ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ।’’

ਮਾਲਣ ਗੁਲਦਸਤਾ ਭੇਟ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਜ ਬਸੰਤ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਨੂੰ ਦੇ ਆਈ। ਉਹਨੇ ਸੌਦਾਗਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘‘ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਤੜਪਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਹੁਣੇ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਤਦ ਹੀ ਵਿਆਹ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ।’’ ‘‘ਚੰਦਰ ਤੇਰੀ ਇਹ ਮੰਗ ਵੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਵੀ ਖ਼ੁਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਹੀ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ’ਚ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।’’

ਸੌਦਾਗਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਅਰਜ਼ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਰੂਪ ਤਾਂ ਆਪ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਡੌਂਡੀ ਪਿਟਵਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵੇਗਾ ਉਹਨੂੰ ਮੂੰਹ ਮੰਗਿਆ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇਗਾ।

ਅਗਲੀ ਭਲਕ ਮਾਲੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ,‘‘ਮਹਾਰਾਜ ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਕਦੇ ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਮੇਰੇ ਘਰ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਨਾਤਾਂ ਲਗਵਾ ਦੇਵੋ। ਉਹ ਡੋਲੀ ’ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਬਾਰ ’ਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵੇਗੀ।

ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੋਤਵਾਲ ਉਹਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਲਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਬਣਾਈ ਸੀ।

ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਨਾਤਾਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ। ਮਾਲ੍ਹਣ ਨੇ ਬਸੰਤ ਦਾ ਸਿਰ ਗੁੰਦ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਹਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਡੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਏ।

ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਬ ਰੌਣਕਾਂ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਰਾਜ ਸਿੰਘਾਸਣ ’ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸੀ। ਸੌਦਾਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਹਿਲਕਾਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸਨ ਤੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਚਿਲਮਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਮਾਲਣ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਪਾਸੋਂ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ,‘‘ਮਹਾਰਾਜ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂ।’’

‘‘ਆਗਿਆ ਹੈ! ਨਿਰਵਿਘਨ ਸੁਣਾਓ!’’ ਰੂਪ ਨੇ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਮਾਲਣ ਦੀ ਧੀ ਬਣੇ ਬਸੰਤ ਨੇ ਜਦੋਂ ਵੈਰਾਗਮਈ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਨਾਟਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੇ ’ਤੇ ਹੰਢਾਈ ਕਥਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਮਾਰਮਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਦੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਿ ਤੁਰੀਆਂ। ਕਥਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੋਤਵਾਲ, ਚੌਕੀਦਾਰ ਅਤੇ ਵੇਸਵਾ ਦੇ ਬਸੰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪਣਾਏ ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਵਕਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ।

ਕਥਾ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸੌਦਾਗਰ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੀ ਕਾਂਬਾ ਛਿੜ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਮਾਲਣ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਸੌਦਾਗਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਨੇ ਸੌਦਾਗਰ ਵੱਲੋਂ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਣਾਉਣ ਖਾਤਰ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇਕਦਮ ਅੱਗ ਬਗੂਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸੌਦਾਗਰ ਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਲਾਉਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।

ਰੂਪ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੁਣ ਵੇਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਭੁੱਬਾਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ‘‘ਦਿਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਨਾ ਕਰ ਰਾਜਨ! ਬਸੰਤ ਡੁੱਬਿਆ ਨਹੀਂ! ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ।’’ ਮਾਲਣ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਕਥਾ ਅਗਾਂਹ ਤੋਰੀ, ‘‘ਰਾਜਨ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਰੰਗ ਨਿਆਰੇ ਨੇ। ਬਸੰਤ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹਾਰੀ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਖ਼ੂਨੀ ਛੱਲਾਂ ਨਾਲ ਘੋਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਣ ਲੱਗਾ ਜਿੱਥੇ ਮਾਹੀਗੀਰ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਸੁੱਧ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਮਾਲਣ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਥਾ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।’’

ਕਥਾ ਦਾ ਆਖਰੀ ਵਾਕ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ਤੋਂ ਇਕਦਮ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਦੌੜ ਕੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਆ ਗਲਵੱਕੜੀ ਪਾਈ! ਦੋਨੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਹਉਕੇ ਤੇ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰਦੇ ਰਹੇ।… ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਨਮ ਸਨ। ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਸੰਤ ਤੇ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰਸ਼ਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪਾਰਾ-ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦੀਪਮਾਲਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤੇ ਖੈਰਾਤਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਦੇ ਹੁਕਮ ’ਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਧਰਮ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਘੁਮਾਰ ਤੇ ਘੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਲੀ-ਮਾਲ੍ਹਣ ਨੂੰ ਢੇਰ ਸਾਰੇ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਬਸੰਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾਤੇ ਜੋਗੀ ਮੰਗਲ ਨਾਥ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਕੋਤਵਾਲ, ਚੌਕੀਦਾਰ, ਵੇਸਵਾ ਅਤੇ ਸੌਦਾਗਰ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਭੁਗਤਣ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਮਿਸਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ’ਚ ਰਹਿਣ ਮਗਰੋਂ ਰੂਪ ਤੇ ਬਸੰਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸੰਗਲਾਦੀਪ ਆਏ। ਖੜਗ ਸੈਨ ਹੁਣ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਵਤੀ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਤਹਿਕਰਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਵਿੱਚ ਮਹੁਰਾ ਚੱਟ ਕੇ ਇਸ ਫ਼ਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਖੜਗ ਸੈਨ ਦੇ ਝੁਰੜਾਏ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਸੰਗਲਾਦੀਪ ਦਾ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਸੰਭਾਲ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਬਣ-ਪ੍ਰਸਤ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਰੂਪ ਮਿਸਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਪਰਤ ਆਇਆ।

ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ

ਆਦਮ ਬੋਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼

 ਆਦਮ ਬੋਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼..

ਪਾਸ਼ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਪੰਮੀ ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਥੁੱਕੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਆਦਮ ਬੋਅ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਪਛਾੜੀਆਂ ਹਨ.. ਫਿਰ ਉਹ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਲਿਖਦਾ ਕਿ .. ਫਿਰ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਬਦਨਾ ਕਰੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਲਗਭਗ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਚੰਗਿਆਈ ਲਈ ਲੜਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

..

ਪਰ ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਆਦਮ ਬੋਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ?

.... ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੈ .. ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਦਮ ਬੋਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਨਾਜੀ ਜਰਮਨੀ ਵੀ ਸ਼ੈਦ ਆਦਮ ਬੋਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.. ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖਤਾਂ ਨੇ ਭੇੜੀਏ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇਖਿਆ...ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਗੰਦ ਦੀ ਪਦਾਇਸ਼ ਚਾਰ ਫੁੱਟ ਦਾ ਉਹ ਬੰਦਾ ਆਦਮ ਬੋਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਉਸਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਆਦਮ ਬੋਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਫਲੀਸਤੀਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸਰਿਆ ਆਖਰ। ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ.. ਇਜਰਾਈਲ ਨਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਨਫਰਤ, ਪਾਗਲਪਣ ਦੀ ਸਿਖਰ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੇ ਲੋਥੜਿਆ ਉੱਤੇ ਉਸਰਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ ਲਹੂ ਨਾ ਸਿੰਝਿਆ ਗਿਆ। ਇਜਰਾਈਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਦਮ ਬੋਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿੱਤੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ... ਪਿੱਛੇ ਜਹੇ ਕਿਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਇੱਕ ਥਾਂ ਇਜਰਾਇਲੀ ਫੌਜ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਿਡੌਣੇ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ.. (ਯਕੀਨਨ ਬੱਚੇ ਹੀ ਖਿਡੌਣੇ ਚੁੱਕਣਗੇ) ਬੱਚੇ ਖਿਡੌਣੇ ਚੁੱਕਦੇ ਨੇ .. ਨਾਲ਼ ਹੀ ਮਾਸ ਦੇ ਲੋਥੜਿਆ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।

ਗਾਜਾ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਆਦਮ ਬੋਅ ਨਸਲ ਹੁਣ ਲਿਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਹੌਲੀ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਮਸਰੂਫ ਹੈ..ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਗਾਜਾ, ਲਿਬਨਾਨ ਅਤੇ ਯਮਨ ਵਿੱਚ। ਅਤੇ ਅਖੌਤੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤਦੇ ਰਾਖੇ   ਅਮਰੀਕਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵੇਚ ਮੁਨਾਫਾ ਖੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਰਾਖਿਆ ਨੇ ਮਿਲਕੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਹੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਆਦਮ ਬੋਆਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਦਮ ਬੋਅ ਰਹਿਣਗੇ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਵਸਣਗੇ।

Rajinder Singh

9878612721 (DTF Punjab whatsapp group)

51 shaktipeeth of Mata Sati

 A great question! Here are the names of the 51 Shaktipeethas of Ma Sati:

1. Shri Devi Shaktipeeth, Odisha

2. Maa Utkala Shaktipeeth, Odisha

3. Maa Taratarini Shaktipeeth, Odisha

4. Maa Bimala Shaktipeeth, Odisha

5. Maa Bhadrakali Shaktipeeth, Kerala

6. Maa Bhramaramba Shaktipeeth, Telangana

7. Maa Srisaila Shaktipeeth, Andhra Pradesh

8. Maa Alampur Shaktipeeth, Telangana

9. Maa Srireddy Shaktipeeth, Telangana

10. Maa Kurnool Shaktipeeth, Andhra Pradesh

11. Maa Kolhapur Shaktipeeth, Maharashtra

12. Maa Mahalakshmi Shaktipeeth, Maharashtra

13. Maa Renuka Shaktipeeth, Maharashtra

14. Maa Tulja Bhavani Shaktipeeth, Maharashtra

15. Maa Vajreshwari Shaktipeeth, Maharashtra

16. Maa Saptashrungi Shaktipeeth, Maharashtra

17. Maa Hinglaj Shaktipeeth, Balochistan (Pakistan)

18. Maa Kali Shaktipeeth, West Bengal

19. Maa Muktinath Shaktipeeth, Nepal

20. Maa Gaya Shaktipeeth, Bihar

21. Maa Punjabi Shaktipeeth, Punjab

22. Maa Jwalamukhi Shaktipeeth, Himachal Pradesh

23. Maa Naina Devi Shaktipeeth, Himachal Pradesh

24. Maa Chintpurni Shaktipeeth, Himachal Pradesh

25. Maa Chamunda Shaktipeeth, Himachal Pradesh

26. Maa Kangra Shaktipeeth, Himachal Pradesh

27. Maa Jawala Ji Shaktipeeth, Himachal Pradesh

28. Maa Shri Shaktipeeth, Uttar Pradesh

29. Maa Vindhyavasini Shaktipeeth, Uttar Pradesh

30. Maa Kashi Shaktipeeth, Uttar Pradesh

31. Maa Lalita Shaktipeeth, Uttar Pradesh

32. Maa Alokika Shaktipeeth, Uttar Pradesh

33. Maa Maa Shaktipeeth, Madhya Pradesh

34. Maa Harsiddi Shaktipeeth, Madhya Pradesh

35. Maa Ujjaini Shaktipeeth, Madhya Pradesh

36. Maa Peetha Shaktipeeth, Madhya Pradesh

37. Maa Chausath Shaktipeeth, Madhya Pradesh

38. Maa Jeen Mata Shaktipeeth, Rajasthan

39. Maa Kaila Devi Shaktipeeth, Rajasthan

40. Maa Trikuta Shaktipeeth, Jammu and Kashmir

41. Maa Sharda Shaktipeeth, Jammu and Kashmir

42. Maa Shakkari Shaktipeeth, Jammu and Kashmir

43. Maa Sugandha Shaktipeeth, Jammu and Kashmir

44. Maa Bhima Shaktipeeth, Gujarat

45. Maa Ambaji Shaktipeeth, Gujarat

46. Maa Kadi Shaktipeeth, Gujarat

47. Maa Bahuchara Shaktipeeth, Gujarat

48. Maa Kali Shaktipeeth, Assam

49. Maa Kamakhya Shaktipeeth, Assam

50. Maa Dhubri Shaktipeeth, Assam

51. Maa Jayanti Shaktipeeth, Meghalaya

Please note that there are different traditions and interpretations regarding the locations of the Shaktipeethas, and this list may not be universally accepted.

Would you like me to provide more information about any specific Shaktipeeth?

Nosebleeds

 Nosebleeds are common and can strike at any time. There are many reasons why you could be getting nosebleeds. The most common cause is dry air. During the cold winter months, dry household heat and cold, dry air outside can irritate nasal membranes and trigger nosebleeds. When the nasal membranes gets dry it causes nosebleeds

Other reasons for nosebleeds can include

picking your nose, blowing or rubbing it too hard can cause nosebleeds. Long, sharp fingernails can break the skin inside your nose when picking.

Allergies or colds can also cause nosebleeds.

 Pinch your nostrils closed. Keep them closed for about 5 to 10 minutes to put pressure on the part of the nose that’s bleeding to help stop the flow.

Placing an ice pack on the nose also helps.

Tip your head forward. Leaning forward will keep the blood from draining in your mouth. If you do get some in your mouth, spit it out instead of swallowing it. Blood in your stomach can cause vomiting.

Stand up or sit up straight, instead of lying down to avoid blood

ਗਾਇਕਾਂ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਧਮਾਕੇਦਾਰ ਆਫਰ : Free Release

 *ਗਾਇਕਾਂ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਧਮਾਕੇਦਾਰ ਆਫਰ*

ਸਿਰਫ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਆਡੀਓ ਕਰਵਾਓ ਅਤੇ ਨਾਲ ਵੀਡਿਓ ਅਤੇ worldwide Release free ਪਾਓ । ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਗੀਤ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ , ਜਿਹੜੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰੋਜੇਕਟ ਪਸੰਦ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਓਹਦੇ ਨਾਲ deal ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਵਧੀਆ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੀ ਵੀਡਿਓ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਵਰਡਵਾਈਡ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ । ਇਸ ਆਫਰ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਉੱਚ ਕੁਆਲਟੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸੈਂਪਲ ਨਾ ਮੰਗੇ ਕਿਓਕਿ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਅਲੱਗ ਅਲਗ ਸਟਾਈਲ ਆ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ । ਹਾਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਤੁਹਾਡੀ ਵੀਡਿਓ ਜਰੂਰ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ worldwide Release ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਤੇ ਵੀਡਿਓ ਨੂੰ ਪਰਮੋਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਵਧੀਆ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੋ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਟੁੱਟਣ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗੇ। 

*Send Your Voice on This WhatsApp Number 9780774076*

ਨੋਟ - ਇਸ ਆਫਰ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੈਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਇਸ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੜਕੇ ਹੀ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਕਿਓਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾ ਪੁੱਛੋ ਸਿਰਫ confusion ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੀ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹੋ ।

ਵੱਲੋਂ - Mr PK Singh Music Studio Bhawanigarh ਅਤੇ ਫਿਲਮ & ਮਿਊਜਿਕ ਇੰਡਸਟਰੀ ਯੂਨੀਅਨ

ਝੂਠ ਦੇ ਸਾਲੇ

 ਜੂਠੇ ਚਮਚੇ, ਲਿੱਬੜੇ ਥਾਲ਼ੇ 

ਸ਼ਰੀਕ ਸੱਚ ਦੇ , ਝੂਠ ਦੇ ਸਾਲ਼ੇ 

ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਆਲ਼ੇ -ਦੁਆਲ਼ੇ 

ਟੱਕਰੇ ਮਰੀ, ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ 

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੂ, ਜੋ ਹੱਕ ਲੁੱਟਦੇ 

ਤਲੀਆਂ ਚੱਟਦੇ, ਗੋਡੇ ਘੁੱਟਦੇ 

ਰੋਟੀ ਖੋਹਕੇ, ਬੁਰਕੀ ਤੇ ਪਾਲ਼ੇ, 

“ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਆਲ਼ੇ -ਦੁਆਲ਼ੇ 

ਟੱਕਰੇ ਮਰੀ, ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ 

ਜੂਠੇ ਚਮਚੇ, ਲਿੱਬੜੇ ਥਾਲ਼ੇ 

ਸ਼ਰੀਕ ਸੱਚ ਦੇ , ਝੂਠ ਦੇ ਸਾਲ਼ੇ“

ਆਪਣੇ ਯੋਧੇ, ਦੱਸਣ ਅੱਤਵਾਦੀ 

ਕੈਸੀ ਨਿੱਜ਼ ਦੀ, ਬੁਰਕੀ ਖਾਧੀ 

ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਾਈ ਬੈਠੇ ਤਾਲੇ, 

“ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਆਲ਼ੇ -ਦੁਆਲ਼ੇ 

ਟੱਕਰੇ ਮਰੀ, ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ 

ਜੂਠੇ ਚਮਚੇ, ਲਿੱਬੜੇ ਥਾਲ਼ੇ 

ਸ਼ਰੀਕ ਸੱਚ ਦੇ , ਝੂਠ ਦੇ ਸਾਲ਼ੇ“

ਕੁਝ ਅਮੀਰ ਲੁਟੇਰੇ, ਮੂਹਰੇ ਲੱਗੇ 

ਲੈ ਰਹੇ ਜੋ,  ਖ਼ੁਦ ਫਾਇਦੇ ਵੱਡੇ 

ਕਰਦੇ ਪਏ ਨੇ ਘਾਲ਼ੇ -ਮਾਲ਼ੇ, 

“ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਆਲ਼ੇ -ਦੁਆਲ਼ੇ 

ਟੱਕਰੇ ਮਰੀ, ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ 

ਜੂਠੇ ਚਮਚੇ, ਲਿੱਬੜੇ ਥਾਲ਼ੇ 

ਸ਼ਰੀਕ ਸੱਚ ਦੇ , ਝੂਠ ਦੇ ਸਾਲ਼ੇ“

ਧੁੱਤ ਡਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਚੋਂ, ਜਾਵਣ ਜਾਗ 

ਅਜ਼ਾਦ ਫਿਜ਼ਾ ਦੇ,ਗੁਲਾਮ ਦਿਮਾਗ਼

ਮੈਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਜੋ ਸੁੰਨ ਨੇ ਹਾਲ਼ੇ, 

“ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਆਲ਼ੇ -ਦੁਆਲ਼ੇ 

ਟੱਕਰੇ ਮਰੀ, ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ 

ਜੂਠੇ ਚਮਚੇ, ਲਿੱਬੜੇ ਥਾਲ਼ੇ 

ਸ਼ਰੀਕ ਸੱਚ ਦੇ , ਝੂਠ ਦੇ ਸਾਲ਼ੇ“

ਲੜਦਾ ਰਹਿ, ਵਿਸ਼ਾਅ ਨਾ ਸੱਥਰ 

ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਵੀ ,ਇਹਨਾਂ ਮਾਰੇ ਪੱਥਰ 

ਅਕਾਲ ਆਪ ਕੱਢੇਗਾ,ਵਹਿਮ ਜੋ ਪਾਲ਼ੇ, 

“ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਆਲ਼ੇ -ਦੁਆਲ਼ੇ 

ਟੱਕਰੇ ਮਰੀ, ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ 

ਜੂਠੇ ਚਮਚੇ, ਲਿੱਬੜੇ ਥਾਲ਼ੇ 

ਸ਼ਰੀਕ ਸੱਚ ਦੇ , ਝੂਠ ਦੇ ਸਾਲ਼ੇ“

ਸ਼ਾਇਰਦੀਪ ਸਿੱਧੂ

ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਤੇ

 ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਪ ਡੱਸਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਰੋ ਇਲਾਜ, ਇਹਨਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ,

ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ, ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਇਸ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਬਚਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

 👉🏾 ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੱਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡੱਸਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।  

 👉🏾ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ:

 1. ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸੱਪ ਨੇ ਡੰਗ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਘਬਰਾਓ ਨਾ, ਤੇਜ ਦੌੜੋ ਨਾ ।

2. ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋ ਥੋੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਚ ਆਇਆ ਸੱਪ ਦੁਬਾਰਾ ਡੰਗ ਨਾ ਮਾ/ਰ ਸਕੇ। 

 3. ਤੁਰੰਤ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਮੰਗਵਾ ਲਓ ਜਾਂ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ 

 4. ਜਖਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਚ ਪਾਇਆ ਕੜਾ, ਘੜੀ, ਛਾਪ (Ring) ਆਦਿ ਉਤਰ ਦਿਓ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੱਪੜੇ ਢਿੱਲੇ ਕਰ ਦਿਓ।

 5. ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਉਸ ਉਪਰ ਢਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਓ।

 6. ਜੇਕਰ ਪੈਰ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੰਗ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੁੱਤੀ ਜਾਂ ਬੂਟ ਉਤਾਰ ਦਿਓ।

 7. ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਦਾ ਟਾਇਮ ਨੋਟ ਕਰ ਲਵੋ ।

 8. ਸੱਪ ਲੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਕਰੋ ਬਲਕਿ ਉਸਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇਓ।

 👉🏾 ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਹੈ ।

 1. ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਨਾ ਦਿਓ।

 2. ਸੱਪ ਦੇ ਕੱਟੇ ਅੰਗ ਉਪਰ ਕੋਈ ਕੱਟ, ਚੀਰਾ ਜਾਂ ਪੱਛ ਨਾ ਲਗਾਓ ।

 3. ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚ ਦਿਖਾਏ ਵਾਂਗ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚੂਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ ।

 4. ਜ਼ਖ਼ਮ 'ਤੇ ਕੋਲਡ ਕੰਪਰੈੱਸ, ਬਰਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ।

 5. ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਲਕੋਹਲ ਜਾਂ ਕੈਫੀਨ ਵਾਲੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨਾ ਦਿਓ ।

 6. ਮਰੀਜ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਭੱਜਣ ਨਾ ਦਿਓ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਜਾਂ ਸਾਧਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀਂ ਲੈ ਜਾਓ।

 7. ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਜਾਂ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ।  ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਸੱਪ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚ ਲਓ। 

 8.ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਪ ਜਾਂ ਜਹਿਰ ਚੂਸਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ।

9. ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਨਾ ਦੇਓ। 

10. ਮਰੀਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਧਾਗੇ, ਟੂਣੇ ਟੋਟਕੇ, ਮਣਕੇ ਆਦਿ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਨਾ ਲੈਕੇ ਜਾਓ।

 ਸੱਪ ਦੇ ਜਹਿਰ ਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਐਂਟੀ ਸਨੈਕ ਵੇਨਮ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਸੱਪ ਦੇ ਜਹਿਰ ਤੋ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਡੰਗੇ ਨਾਲ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌ/ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਚ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਤਜੁਰਬੇ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੱਪਾਂ ਵਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। 

ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਬਠਿੰਡਾ 

ਫੋਨ 9501811001

Wild life saver 

#ਜੀਉ_ਔਰ_ਜੀਨੇ_ਦੋ #gurvindersharma #ਸੱਪਾਂ_ਆਲਾ

भगवान शिव के 108 नाम

 

भगवान शिव के 108 नाम ----

१- ॐ भोलेनाथ नमः

२-ॐ कैलाश पति नमः

३-ॐ भूतनाथ नमः

४-ॐ नंदराज नमः

५-ॐ नन्दी की सवारी नमः

६-ॐ ज्योतिलिंग नमः

७-ॐ महाकाल नमः

८-ॐ रुद्रनाथ नमः

९-ॐ भीमशंकर नमः

१०-ॐ नटराज नमः

११-ॐ प्रलेयन्कार नमः

१२-ॐ चंद्रमोली नमः

१३-ॐ डमरूधारी नमः

१४-ॐ चंद्रधारी नमः

१५-ॐ मलिकार्जुन नमः

१६-ॐ भीमेश्वर नमः

१७-ॐ विषधारी नमः

१८-ॐ बम भोले नमः

१९-ॐ ओंकार स्वामी नमः

२०-ॐ ओंकारेश्वर नमः

२१-ॐ शंकर त्रिशूलधारी नमः

२२-ॐ विश्वनाथ नमः

२३-ॐ अनादिदेव नमः

२४-ॐ उमापति नमः

२५-ॐ गोरापति नमः

२६-ॐ गणपिता नमः

२७-ॐ भोले बाबा नमः

२८-ॐ शिवजी नमः

२९-ॐ शम्भु नमः

३०-ॐ नीलकंठ नमः

३१-ॐ महाकालेश्वर नमः

३२-ॐ त्रिपुरारी नमः

३३-ॐ त्रिलोकनाथ नमः

३४-ॐ त्रिनेत्रधारी नमः

३५-ॐ बर्फानी बाबा नमः

३६-ॐ जगतपिता नमः

३७-ॐ मृत्युन्जन नमः

३८-ॐ नागधारी नमः

३९- ॐ रामेश्वर नमः

४०-ॐ लंकेश्वर नमः

४१-ॐ अमरनाथ नमः

४२-ॐ केदारनाथ नमः

४३-ॐ मंगलेश्वर नमः

४४-ॐ अर्धनारीश्वर नमः

४५-ॐ नागार्जुन नमः

४६-ॐ जटाधारी नमः

४७-ॐ नीलेश्वर नमः

४८-ॐ गलसर्पमाला नमः

४९- ॐ दीनानाथ नमः

५०-ॐ सोमनाथ नमः

५१-ॐ जोगी नमः

५२-ॐ भंडारी बाबा नमः

५३-ॐ बमलेहरी नमः

५४-ॐ गोरीशंकर नमः

५५-ॐ शिवाकांत नमः

५६-ॐ महेश्वराए नमः

५७-ॐ महेश नमः

५८-ॐ ओलोकानाथ नमः

५४-ॐ आदिनाथ नमः

६०-ॐ देवदेवेश्वर नमः

६१-ॐ प्राणनाथ नमः

६२-ॐ शिवम् नमः

६३-ॐ महादानी नमः

६४-ॐ शिवदानी नमः

६५-ॐ संकटहारी नमः

६६-ॐ महेश्वर नमः

६७-ॐ रुंडमालाधारी नमः

६८-ॐ जगपालनकर्ता नमः

६९-ॐ पशुपति नमः

७०-ॐ संगमेश्वर नमः

७१-ॐ दक्षेश्वर नमः

७२-ॐ घ्रेनश्वर नमः

७३-ॐ मणिमहेश नमः

७४-ॐ अनादी नमः

७५-ॐ अमर नमः

७६-ॐ आशुतोष महाराज नमः

७७-ॐ विलवकेश्वर नमः

७८-ॐ अचलेश्वर नमः

७९-ॐ अभयंकर नमः

८०-ॐ पातालेश्वर नमः

८१-ॐ धूधेश्वर नमः

८२-ॐ सर्पधारी नमः

८३-ॐ त्रिलोकिनरेश नमः

८४-ॐ हठ योगी नमः

८५-ॐ विश्लेश्वर नमः

८६- ॐ नागाधिराज नमः

८७- ॐ सर्वेश्वर नमः

८८-ॐ उमाकांत नमः

८९-ॐ बाबा चंद्रेश्वर नमः

९०-ॐ त्रिकालदर्शी नमः

९१-ॐ त्रिलोकी स्वामी नमः

९२-ॐ महादेव नमः

९३-ॐ गढ़शंकर नमः

९४-ॐ मुक्तेश्वर नमः

९५-ॐ नटेषर नमः

९६-ॐ गिरजापति नमः

९७- ॐ भद्रेश्वर नमः

९८-ॐ त्रिपुनाशक नमः

९९-ॐ निर्जेश्वर नमः

१०० -ॐ किरातेश्वर नमः

१०१-ॐ जागेश्वर नमः

१०२-ॐ अबधूतपति नमः

१०३ -ॐ भीलपति नमः

१०४-ॐ जितनाथ नमः

१०५-ॐ वृषेश्वर नमः

१०६-ॐ भूतेश्वर नमः

१०७-ॐ बैजूनाथ नमः

१०८-ॐ नागेश्वर नमःv

यह भगवान के १०८ नाम केवल  ११ लोगों को भेजो ज़रूर शुभ समाचार मिलेगा ।

ਇੰਡੀਅਨ ‘ਅਵਤਾਰ’ ਸਰਵਿਸ - IAS

 ਇੰਡੀਅਨ ‘ਅਵਤਾਰ’ ਸਰਵਿਸ            

      ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਸੌਲਾਂ ਆਨੇ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਅਫ਼ਸਰ ਰੱਬ ਨਹੀਓਂ ਹੁੰਦੇ। ਰੱਤੀ ਭਰ ਝੂਠ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਓਹ ਰੱਬ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇੰਜ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਜਨਾਬ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਸਾਈਕਲੋ ਸਟਾਈਲ ਕਾਪੀ ਨੇ। ਕਾਸ਼! ਹਜ਼ੂਰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਹੁੰਦੇ, ਕਾਇਆ ਪਲਟ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਐਸੀ ਰੱਬ ਦੀ ਕਰਨੀ, ਕੀ ਓਹ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦੇ ਹੀ ਸ਼ਰੀਕ ਨਿਕਲੇ। ਕਿੰਨਾ ਸਿੱਧਾ ਪੱਧਰਾ ਗੋਰਖਧੰਦਾ ਹੈ, ਰੱਬ ਬੰਦੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਸੂਰੀ ਆਲੀ ਅਕੈਡਮੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਰੱਬ। ਓਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਪਰਲੋਕੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਫਲੈਕਸ ਲਾਉਣਾ ਪਊ, ਠੀਕ ਉਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਲੀ ਆਲੀ ਸੜਕ ’ਤੇ ‘ਅਸਲੀ ਪੂਰਨ ਦਾ ਢਾਬਾ’ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦੈ।

       ਕਾਮਰੇਡ ਤਾਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੀ ਫੁੱਫੜ ਆਖ ਸਕਦੇ ਨੇ। ਮਾਰਕਸੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਪੀ. ਰਾਮਾਮੂਰਤੀ ਸੰਨ 1980 ’ਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ’ਚ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਬਾਰੇ ਹਾਸੇ-ਹਾਸੇ ’ਚ ਇੰਜ ਫਰਮਾਏ, ‘ਬਈ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਐਡਮਨਿਸਟਰੇਟਿਵ ਸਰਵਿਸ’ (ਆਈ.ਏ.ਐਸ.) ਨਾ ਕਹੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਅਵਤਾਰ ਸਰਵਿਸ’ ਕਹੋ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਮਹੇਸ਼ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਰਬਗਿਆਤਾ ਸਮਰੱਥ ਜੋ ਸਮਝਦੇ ਪਏ ਨੇ।’ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦਾ ਵੇਦਨਾਵਾਦ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੀ ਟੱਬ ਸਮਝਦੈ। ਓਧਰ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀ ’ਚ ਗੂੰਜ ਪਈ ਹੈ, ‘ਰੱਬ ਨਾਲ ਠੱਗੀਆਂ ਕਿਓ ਮਾਰੇ ਬੰਦਿਆ…।’

        ਪੂਜਾ ਖੇਡਕਰ, ਬੱਸ ਨਾਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਅਫ਼ਸਰ ਪੁਣੇ ਪੁੱਜੀ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਸੱਤਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ’ਤੇ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਕੰਨ ਪੁੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਬਾਪ ਨੇ ਝੰਡ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਲੀਰਾਂ ਦੀ ਖਿੱਦੋ ਨੇ ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਨਹੀਂ ਉੱਧੜਨਾ ਸੀ। ਭੇਤ ਬਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੂਜਾ ਖੇਡਕਰ ਨੇ ਕਿਸ ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ। ਇਹ ਬੀਬੀ ਜਾਅਲਸਾਜ਼ੀ ਦਾ ਲੜ ਫੜ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਅਖੀਰਲੀ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹੀ। ਅਗਲਿਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਪੌੜੀ ਹੀ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀ, ਧੜੰਮ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗੀ ਹੈ। ਕੱਚੀ ਖਿਡਾਰਨ ਨਿਕਲੀ, ਇਵੇਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲੀਗ ਮੈਚ ਨਾ ਹਾਰੇ। ਕਿਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਗੁਰਮੰਤਰ ਲੈਂਦੀ, ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਂਗਲਾਂ ’ਤੇ ਨਚਾ ਲੈਂਦੀ। ਗੌਣ ਪਾਣੀ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਨੱਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ‘ਪਾਪਾ ਕਹਿਤੇ ਥੇ ਬੜਾ ਨਾਮ ਕਰੇਗਾ…।’

        ਚੋਣਾਂ ਮੌਕੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ’ਚ ਸਿਆਸੀ ਜਲਸਾ ਹੋਇਆ। ਪੇਂਡੂ ਚਾਚੇ ਨੇ ਘਰੋਂ ਭਤੀਜ ਨੂੰ ’ਵਾਜ ਮਾਰੀ, ‘ਆ ਤੈਨੂੰ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾਵਾਂ।’ ਅੱਗਿਓਂ ਭਤੀਜ ਕਹਿੰਦਾ, ‘ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਕਿਹੜਾ ਡੀਸੀ ਲੱਗਿਐ।’ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ’ਚ ਡੀਸੀ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਨੇ ਇੰਜ ਠਾਠ-ਬਾਠ ਨਾਲ ਕੁਰਸੀ ਡਾਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਰਾਜ ਹੋਵੇ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਨੇ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਨੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਾਲ ਵਿੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ‘ਸਦਾ ਦੀਵਾਲੀ ਸਾਧ ਦੀ, ਚੱਤੋ ਪਹਿਰ ਬਸੰਤ’। ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਗਵਰਨਰ ਡੀ. ਸੁਬਾਰਾਓ ਆਖਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕੇਵਲ 25 ਫ਼ੀਸਦ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਅਫ਼ਸਰ ਲੋਕ ਉਮੀਦਾਂ ’ਤੇ ਖਰੇ ਉਤਰਦੇ ਨੇ।

        ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਬਣਨਾ ਖਾਲਾ ਜੀ ਦਾ ਵਾੜਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਡੁੱਲ੍ਹ ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਸੂਰੀ ਆਲੀ ਅਕੈਡਮੀ ’ਚ ਜਾਣਾ ਨਸੀਬ ਹੁੰਦੈ। ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਪੁੰਨ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਆਸਰੇ ਚੱਲਦੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਉਵੇਂ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ’ਚ ਵੀ ਵਖਰੇਵਾਂ ਹੁੰਦੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਅਫ਼ਸਰਾਂ ’ਚੋਂ ਦਰਜਨਾਂ ਲੱਭ ਜਾਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਵੀ ਜਾਗੀ ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਸੂਬੇ ਲਈ ਦਿਨ ਰਾਤ ਜਾਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਨਗੌਰੀ ਬੱਲਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਤੋਕੜ ਮੱਝ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ’ਤਾ। ਜਵਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗੀ ਹੈ।

       ‘ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਤਾਂ ਭੈੜੀਆਂ ਨੇ, ਸਭ ਖਲਕਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਸਦੀਆਂ ਨੇ।’ ਜਦ ਤੋਂ ਲੀਡਰਾਂ ’ਚੋਂ ਗਿਆਨ, ਅਫ਼ਸਰਾਂ ’ਚੋਂ ਜਾਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਚੋਰ ਤੇ ਕੁੱਤੀ ਇੱਕੋ ਬਾਟੇ ਛਕ ਰਹੇ ਨੇ। ਸਿਆਣੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬਿੱਲੀ ਤੇ ਚੂਹੇ ’ਚ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੱਟੀ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸ਼ਾਮਤ ਆਈ ਸਮਝੋ। ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਦਫ਼ਤਰ ਚੰਬਲ ਦੀ ਘਾਟੀ ਜਾਪਦੇ ਨੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ’ਚੋਂ ਵੀਰੱਪਨ ਦਾ ਝਉਲਾ ਪੈਂਦੈ। ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਭਲੇ ਤੇ ਈਮਾਨੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਉਹ ‘ਖੁੱਡਾ ਲਾਈਨਜ਼’ ਦੇ ਵਾਸੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਨੇ। ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਨੇ ਟੇਵਾ ਠੀਕ ਹੀ ਲਾਇਐ, ‘ਹੰਸ ਚੁਗੇਗਾ ਦਾਨਾ-ਦੁਨਕਾ, ਕਊਆ ਮੋਤੀ ਖਾਏਗਾ।’

       ਈਮਾਨੀ ਅਫ਼ਸਰ ਪੋਟਿਆਂ ’ਤੇ ਗਿਣਨ ਜੋਗੇ ਨੇ। ਬਹੁਤੇ ਤਾਂ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਵਰਗੇ ਨੇ। ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲਿਆਂ ’ਚ ਖਰੇ ਤੇ ਦਾਨੇ ਅਫ਼ਸਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਓਹ ਵੀ ਦੇਖੇ ਜਿਹੜੇ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਈਮਾਨੀ ਕਾਂਟਾ ਬਦਲ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਮਸੂਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਹੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਟੀਚੇ ਤੈਅ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਅਫ਼ਸਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਵਲ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਮੀਲ ਅੱਗੇ ਨੇ। ਜਨਤਾ ਜਨਾਰਧਨ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਹੱਥ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਅਰਜ਼ੋਈ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਰਹਿ ਗਏ ਨੇ।

      ਅਲਬਰਟ ਕਾਮੂ ਆਖਦਾ ਪਿਐ ਕਿ ‘ਡਰ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੇ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਘਟੀਆ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।’ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ’ਚ ਹੁਣ ‘ਗੂੰਗੇ ਭਲਵਾਨ’ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੇ। ਵਰਿ੍ਹਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ‘ਵਿਕਾਸ’ ਦਾ ਨਾਟਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਰੋਲ ਹੀ ਕਰਨਾ ਆਉਂਦੈ। ਅਫ਼ਸਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਮਸ਼ੀਨੀ ਪੁਰਜ਼ੇ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਨਾ ਇਖ਼ਲਾਕ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਾਖ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲਫ਼ ਕਲੱਬ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦੈ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਵੀ ਕਟਹਿਰੇ ’ਚ ਖੜ੍ਹੇਗੀ। ‘ਲੇਖਾ ਰੱਬ ਮੰਗੇਸੀਆ, ਬੈਠਾ ਕੱਢ ਵਹੀ।’ ਵਕਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਅਫ਼ਸਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਦਾਕਾਰ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਜ਼ਰੂਰ ਧਿਆਉਣ, ‘ਜਿਸ ਦਿਨ ਹਮ ਇਸ ਕੁਰਸੀ ਪਰ ਬੈਠ ਕਰ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਾ ਕਰੇ ਸਕੇ, ਕੁਰਸੀ ਛੋੜ ਦੇਂਗੇ।’

        ਅਕਲ, ਨਾ ਬਦਾਮ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੁਰਸੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਾ ਰੱਬ ਅਕਲ ਦਿੰਦੈ, ਨਾ ਹੀ ਉਮਰ। ਅਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ‘ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ’ ਨਾਲ। ਨੇਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੇਵਕ ਦੱਸਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰ ‘ਪਬਲਿਕ ਸਰਵੈਂਟ’, ਮਤਲਬ ਕਿ ਨੌਕਰ। ਪੰਜਾਬ ’ਚ ‘ਸੇਵਕ ਤੇ ਨੌਕਰ’ ਘਿਓ ਖਿਚੜੀ ਨੇ। ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਇਹੋ ਗਾਉਂਦੀ ਪਈ ਹੈ, ‘ਹਮ ਬਨੇ ਤੁਮ ਬਨੇ, ਏਕ ਦੂਜੇ ਕੇ ਲੀਏ।’ ਦੂਜੇ ਬੰਨੇ ਲੋਕ ਰਾਜ ਦੇ ਅਸਲੀ ਮਾਲਕ ਭਾਵ ਮਹਾਤੜਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਆਊਟ ਆਫ਼ ਰੇਂਜ’ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ। ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਘਰੋਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਸ਼ਾਦਾ ਹੀ ਮਿਲਦੈ, ਫਿਰ ਹੂਕ ਤਾਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੀ ਹੈ, ‘ਕੋਈ ਨ ਕੋਈ ਚਾਹੀਏ, ਪਿਆਰ ਕਰਨੇ ਵਾਲਾ।’

         ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ‘ਐਨ.ਪੀ.ਡੀ.’ (ਨਾਰਸੀਸਿਸਟਿਕ ਪਰਸਨੈਲਟੀ ਡਿਸਆਰਡਰ) ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਐਨ.ਪੀ.ਡੀ. ਬੀਮਾਰੀ ਵਾਲਾ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਪਦੈ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਅਕਲ ਮੈਨੂੰ ਐ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।’ ਇੰਜ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਬ ਸਮਝਦੇ ਨੇ। ਆਹ ਗਾਣਾ ਬੜਾ ਢੁਕਵੈਂ, ‘ਜਾਏ ਵੱਢੀ ਦਾ ਦਾਰੂ ਪੀ ਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਬਣ ਬਹਿੰਦਾ ਸੀ।’ ਦਾਰੂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਭੈੜਾ ਸੱਤਾ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਹੈ, ਤਾਹੀਂ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੀਵਰ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਇਐ। 1997 ਵਿਚ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਈਮਾਨਦਾਰ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦਿਆਂਗੇ। ਕੋਈ ਲੱਭਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਕੰਨ ਪਏ ਹੱਸਣ। ਹੁਣ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਭਮੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਸਰ ‘ਟੁੱਕ ’ਤੇ ਡੇਲਾ’ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਨੇ।  ਜਦੋਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਕੁਰਸੀ ’ਤੇ ਸਜਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਬਾਘੀਆਂ ਪਾਉਂਦੈ, ‘ਸਾਲਾ ਮੈਂ ਤੋ ਸਾਹਬ ਬਣ ਗਿਆ।’

        ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਨਸੀਹਤਾਂ ਦੇ ਰਿਹੈ, ‘ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਤਿਲ੍ਹਕਣ ਬਾਜ਼ੀ ਏ, ਤੂੰ ਪੈਰ ਸਮਝ ਕੇ ਧਰਿਆ ਕਰ, ਕਿਸੇ ਨਿਰਧਨ ਆਤੁਰ ਦੁਖੀਏ ਦਾ, ਕੁਝ ਭਾਰ ਵੀ ਹੌਲਾ ਕਰਿਆ ਕਰ।’ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਅਫ਼ਸਰ ਤਾਂ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਹੀ ਊਰੀ ਵਾਂਗੂ ਘੁੰਮਦੇ ਨੇ। ਛੱਜੂ ਰਾਮ ਨੇ ਅਸਾਂ ਦੇ ਹੁੱਝ ਮਾਰੀ ਐ, ‘ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨਾਲ ਪੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲਈਦੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵੀ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਖੀਸੇ ਵੀ।’ ਛੱਜੂ ਰਾਮਾ! ਅਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਏ, ‘ਈਮਾਨੀਆਂ ਦੀ ਜੈ ਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਖੈ। ਓਧਰ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ‘ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ’ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਕਰ ਰਿਹੈ, ‘ਹਾਂਜੀ ਹਾਂਜੀ ਕਹਿਣਾ, ਸਦਾ ਸੁੱਖੀ ਰਹਿਣਾ…।’

        ਜਦੋਂ ਬਾਦਲਾਂ ਨੂੰ 2012 ’ਚ ਦੁਬਾਰਾ ਕੁਰਸੀ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਬਾਦਲ ਨੇ ਚਟਕਾਰੇ ਲੈ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ। ‘ਭਾਈ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਅਫ਼ਸਰ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਗੁਲਦਸਤੇ, ਹੱਥਾਂ ’ਚ ਮਠਿਆਈ ਵਾਲੇ ਡੱਬੇ, ਲੈ ਕੇ ਮਹਿਲਾਂ ’ਚ ਪੁੱਜ ਗਏ। ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ ਪੁੱਠੇ ਪੈ ਗਏ। ਉਹੀ ਅਫ਼ਸਰ ਭੱਜੇ ਭੱਜੇ ਪਿੰਡ ਬਾਦਲ ਆ’ਗੇ, ਕਾਹਲੀ ’ਚ ਸੌਹਰੀ ਦੇ, ਡੱਬਿਆਂ ਤੋਂ ਸਟਿੱਕਰ ਪੁੱਟਣੇ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਏ।’ ਅਖੀਰ ’ਚ ‘ਰੋਟੀ’ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਗਾਣਾ, ‘ਯੇ ਜੋ ਪਬਲਿਕ ਹੈ, ਯੇਹ ਸਬ ਜਾਨਤੀ ਹੈ।’

(26 ਜੁਲਾਈ 2024)

NAS ਕਿ ਨਾਸ

 "NAS ਕੇ ਨਾਸ? 

"ਤੋਕੜ ਮੱਝ ਮਗਰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਟੜੂ, 

ਲੋਕੀ ਦੇਣ ਵਧਾਈਆਂ"

 ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਡੇਅਰੀ ਆ, 15 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਿਦ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਲਾਣੇਦਾਰ ਨਾਲ ਮੱਝਾਂ ਖਰੀਦਣ ਵਾਸਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਮੰਡੀ ਜਗਰਾਉਂ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 08 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਲਗਦੀ ਹੈ ਜਾ ਵੜਿਆ, ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਖਰੀਦਣ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਨਾੜੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਆਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮੱਝ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੌਦਾ ਨਾਂ ਕਰ ਲਵੀਂ, ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਕਾਟੂ ਮਾਲ ਵੇਚ ਜਾਂਦੇ ਆ। ਮੈਂ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਸਾਰੀ ਪਸ਼ੂ ਮੰਡੀ ਫਿਰ ਤੁਰ ਕੇ ਦੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਮੰਡੀ ਦਾ ਗੇੜਾ ਲਗਾਉਂਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤਰਾਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ, ਮੱਝਾਂ, ਘੋੜੇ, ਗਾਂਈਆਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਦਿ ਦੇਖੇ,। ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਮੈਂ ਦੂਸਰੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਦੇਖੀਆਂ, ਜਿੰਨਾ ਤੇ ਤਰਾਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮੇਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਾਗੀ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਭੇਡਾ ਵੇਚਣ ਆਏ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੋਂ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲਗਾਏ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ' ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਇੱਕ ਹੈ, ਹਰੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਭੇਡਾ ਹਨ, ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੰਗ ਭੇਡਾਂ ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੇਡਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ,। 

ਭੇਡਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਮੰਡੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਸਨ ਵਿਕਣ ਵਾਸਤੇ ਆਈਆਂ ਸਨ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਵੈਸੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਪਸੂ ਦਾ ਸੌਦਾ ਨਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੱਝਾਂ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਖੀਰ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਲੇਵੇ ਵਾਲੀ ਕੁੰਡੀਆਂ ਸਿੰਗਾਂ ਤੇ ਲੰਬੀ ਪੂਸ਼ ਵਾਲੀ ਮੱਝ ਮੇਰੇ ਪਸੰਦ ਆ ਗਈ ਜੋ ਲਸ਼ ਲਸ਼ ਕਰਦੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਮੱਖੀ ਬੈਠੀ ਵੀ ਤਿਲਕ ਰਹੀ ਸੀ , ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਸੀਹਤ ਭੁੱਲ ਕੇ ਸੌਦਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਮੱਝ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਖੀਆਂ ਚਾਰੇ ਥਣ ਸਹੀ ਸਨ ਕੋਈ ਕਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਵਿਉਪਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੱਝ ਤੀਸਰੇ ਸੂਏ ਆ ਤੇ ਹਫਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਮੱਝ ਪਸੰਦ ਆ ਗਈ ਤੇ ਮੈਂ 50,000 ਵਿੱਚ ਸੌਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੇਖੋ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਵਧੀਆ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਬਾਚਾਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਹੁਣ ਮੱਝ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਸੀਂ ਮੱਝ ਫੋਰਵੀਲਰ ਵਿੱਚ ਚੜੵਾਈ ਤੇ ਘਰ ਲੈ ਆਂਦੀ। 

ਮੱਝ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੂਰਤ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਅ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕਰਨਾ ਆ ਗਿਆ। 

ਇੱਕ ਡੰਗ ਮੱਝ ਚੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਬਾਲਟੀਆਂ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, 

ਅਚੰਬਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਮੱਝ ਚੋਣ ਲਈ ਕਟਰੂ ਛੱਡਿਆ ਤਾਂ ਮੱਝ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਤੋਂ ਹੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਬਥੇਰੇ ਪੇੜੇ ਪਾਏ, ਆਟਾ ਬੂਰਆ, ਪਰ ਮੱਝ ਨੇ ਆਪਣੇ ਥਣਾ ਨੂੰ ਹੱਥ ਤੱਕ ਨਾ ਲਗਾਉਂਣ ਦਿੱਤਾ। 

ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਇਕ ਵਿਪਾਰੀ ਚਾਚਾ ਮੱਝ ਦੇਖਣ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਬੋਲਿਆ, " ਆਹ ਤੋਂਕਰ੍ਹ ਮੱਝ ਲਿਆਂਦੀ ਮੰਡੀ ਵਿਚੋਂ  ? 

ਇਹ ਕੱਟਰੂ ਵੀ ਇਸਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਗਰ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡੇ ਨਵੇਂ ਵਿਪਾਰੀ ਦੀ ਖਰੀਦ ਹੈ। 😒😒

ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਤੇ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰਦਾ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਨਵਾਂ ਕਰਕੇ ਵੇਚਣਾ ਜਾਣਦੇ ਆ, ਤੇ ਸ਼ਰੇਆਮ ਅੱਖੀਁ ਘੱਟਾ ਪਾਉਂਣ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਆ ਆਦਿ ਆਦਿ ਮੈਂ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। 

ਘਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਆਂਡ ਗੁਆਂਡ ਦੇ ਲੋਕ ਨਵੀਂ ਖਰੀਦੀ ਮੱਝ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹਏ ਸਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਉਹਨਾ ਦੀ ਟਹਿਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਹ ਬਣਾਈ ਬੈਠੀ ਸੀ, 

ਗੁਆਂਢੀ ਮੈਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਮੈਂ  ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰੀ ਆਪਣੀ ਖਰੀਦ ਤੇ ਪਛਤਾ ਰਿਹਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਤੋਂਕੜ ਮੱਝ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਕਟਰੂ ਲਗਾ ਕੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਵਿਪਾਰੀ ਅੱਜ ਕਿੰਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ।"

😒😒😒😒😒😒😒😒

ਕੱਲ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਵਧਾਈਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਪਈ, "ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਵਧਾਈਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਇਆ"

ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਮ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਦਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਗਰਾਉਂ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਖਰੀਦੀ ਮੱਝ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਚੇਤੇ ਆ ਗਈਆਂ।

ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸੀਏ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਵੀ ਜਗਰਾਉਂ ਮੰਡੀ ਵਾਲ਼ੀ ਹੋਈ ਪਈ ਆ। 

ਹਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਬਿਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ  ਵਿਉਪਾਰੀ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਕਿ

"ਉਹ ਬੜਾ ਸੈਤਾਨ ਜਾਦੂਗਰ ਹੈ, 

ਹਸੀਨ ਸਪਨੇ ਦਿਖਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਆਖੇ ਛੀਨ ਲੇਤਾ ਹੈ"😒

 ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਕੀਰਤੀ ਮਾਨ ਸਮਝੀ ਬੈਠੇ ਆ ਤੇ ਵਧਾਈਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਦਾ ਦੌਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਗਲ਼ੇ ਇਹ ਵਧਾਈਆਂ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧਾਈਆਂ ਤੇ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਜਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ। 

ਹਾਂ, ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਆਂ ਰੰਗ ਲੱਗੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ ਆਜੜੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 

 ਹਾਂ, ਲੋਕ ਕਿੰਨੇ ਵਫਾਦਾਰ ਆ,ਫਰਜ਼ੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਬਹਤੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਦੇ ਆ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਕਬੂਲ ਕਰਨ, 

ਵਧਾਈਆਂ!

 ਵਧਾਈਆਂ! 

 ਵਧਾਈਆਂ! 

😷😷😷😷😷😷😷😷

ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ

ਕਰਨੈਲ ਫਿਲੌਰ

98147-13083

ਨੋਟ:- ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅੰਗ ਲਿਖਿਆ ਸੀ jo ਅੱਜ ਵੀ ਢੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਵੀ ਸਮਰੱਥ, CE ਟੈਸਟ ਤੇ ਹੋਰ ਅਕਾਊ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿੱਚ  ਇਨਕਲਾਬ ਪੂਰਾ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ਤੇ ਹੈ..... 😂।

ਫੁੱਫੜ ਦਿਆਲਾ : ਕਹਾਣੀ

 ਹਰੇਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 'ਫੁੱਫੜ ਦਿਆਲੇ' ਵਰਗੇ ਇੱਕ ਦੋ ਰੱਬ ਦੇ ਬੰਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ...

ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਚਨਾ,

             ....ਫੁੱਫੜ ਦਿਆਲਾ....

 ਸਹੁਰੇ ਢੇਰੀ 'ਤੇ ਆਇਆ ਦਿਆਲਾ

 ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਫੁੱਫੜ ਐ

 ਪਿੰਡ ਦੀ ਰੌਣਕ

ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਾ

ਫੁੱਫੜ ਦਿਆਲਾ

ਭੱਜ ਭੱਜ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਦੇਈ ਜਾਂਦਾ

ਕਦੇ ਹਲਵਾਈ ਨੂੰ-ਕਦੇ ਭਾਈ ਨੂੰ

ਦਿਆਲਾ ਟਿਚਰਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ

 ਕੁੜੀਆਂ ਬੁੜੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀ

 ਫੁੱਫੜ ਦੀ ਐਹੀ ਤੈਹੀ ਫੇਰੀ ਜਾਂਦੀਆਂ

 ਫੁੱਫੜ ਹੱਸੀ ਜਾਂਦਾ

 "ਹੈ ਸਹੁਰੀਆਂ ਕਮਲੀਆਂ -ਹੈ ਮੂਰਖ ਕਿਤੋਂ ਦੀਆਂ"

 ਫੁੱਫੜ ਬਿੰਦ ਝੱਟ ਲੱਤਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਰਦਾ 

ਕੀ ਨਿਆਣਾ ਕੀ ਸਿਆਣਾ 

ਦੁਆਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ 

-'ਫੁੱਫੜਾ ਤੈਨੂੰ ਕੁੜੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ

 ਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਮਾਰ 

ਐਂ ਵੇਹਲਾਂ ਬੈਠਾਂ

 ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਵਾ ਦੇ"

--ਐਂ ਕਰੋ ਮੇਰੇ ਗੱਲ ਚ ਪੰਜਾਲੀ ਪਾ ਲਓ"

 ਫੁੱਫੜ ਠਿੱਬੇ ਪੈਰੀਂ ਅੜਾ ਕੰਮੀ ਜੁੱਟ ਜਾਂਦਾ।

ਪਿੰਡ ਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਕਾਨ ਪੈਣਾ 

ਫੁੱਫੜ ਬਿਨਾ ਨਾਗਾ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰਦਾ

ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਵੀ ਨਾ ਉੱਕਦਾ 

"ਨੀਹਾਂ ਚ ਮਾੜੀ ਇੱਟ ਨੀ ਲਾਉਣੀ

ਕੁਰਸੀ ਉੱਚੀ ਰੱਖਣੀ ਐ

ਪਰਨਾਲਾ ਗਲੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ 'ਤਾਰਨਾ"

ਪਿੰਡ ਚ ਗਮੀ ਹੁੰਦੀ 

ਫੁੱਫੜ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉੱਤਰ ਜਾਂਦਾ 

ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਹਾਉਂਦਿਆਂ ਭਰੇ ਗਲੇ ਨਾਲ 

ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ

ਸਸਕਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫੁੱਲ ਚੁਗਣ ਤੇ ਭੋਗ ਪੈਣ ਤੱਕ 

ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦਾ

 ਸੱਥਰ 'ਤੇ ਬੈਠ ਦਾਨੀਆਂ ਬਾਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ

 ਹੈਰਾਨੀ ਹੁੰਦੀ-- ਫੁੱਫੜ ਐਨਾ ਸਿਆਣਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ?

ਫੁੱਫੜ 

ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਐ

ਉਹ ਦਾਨਾ -ਬਾਨਾ ਬਣ

ਰਹੁ -ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਉਂਦਾ

--ਫਲਾਣੇ ਦਾ ਸੂਟ ਬਣਦਾ

ਢਿਮਕੇ ਨੂੰ ਖੇਸ ਨਾਲ ਪੱਗ ਲਾ ਦਿਓ

ਅਮਕੇ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨ੍ਹੀ "

ਐਂ ਕਰਨਾ--ਐਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ

ਇਉਂ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ--ਇਉਂ ਕਰੇ ਬਿਨਾ ਸਰਜੂ

ਫੁੱਫੜ ਕੋਲ ਹਰ ਮਸਲੇ ਦਾ ਹੱਲ ਐ

ਫੁੱਫੜ ਦਿਆਲਾ

ਤਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਢਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੁੰਦਾ

"ਫੁੱਫੜਾ ਸਿੱਟ ਪੱਤਾ

ਵੇਂਹਨਾ ਕੀ ਏਂ ਮਜੌਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਆਗੂੰ !"

ਫੁੱਫੜ ਵਿਰੋਧੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਵੰਗਾਰ ਕਬੂਲਦਾ

"ਐਹ ਕੁੱਟ ਲਈ ਥੋਡੀ ਭੂਆ !"

ਫੁੱਫੜ ਬੇਗੀ ਉਪਰ ਰੰਗ ਦਾ ਯੱਕਾ ਕੱਢ ਮਾਰਦਾ।

ਫੁੱਫੜ ਦਿਆਲਾ 

ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੀ

--ਬਹਾਲ ਸਿਆਂ-ਮੁੰਡਾ ਤੇਰਾ ਗ਼ਲਤ ਲੀਹ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ 

ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਬਚਾ ਲੈ ਭਾਈ

ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਚਿੱਟਾ ਦਰਿਆ ਵਗਦਾ ਪਿਆ ਈ"

ਇਉਂ ਫੁੱਫੜ ਦਿਆਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਰੱਖਦਾ।

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਦਿਆਲੇ ਦੇ

ਆਵਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ 'ਚ

ਚਿੱਟੇ ਵਾਲੀ ਸਰਿੰਜ ਕਦੋਂ ਧੱਸ ਗਈ 

ਦਿਆਲੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਨਾ ਲੱਗਾ

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ

ਨੀਹਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ

ਫੁੱਫੜ ਦਿਆਲੇ ਤੋਂ

ਆਵਦੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ 'ਚ

ਪਿੱਲੀ ਇੱਟ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗ ਗਈ 

ਫੁੱਫੜ ਦਿਆਲਾ 

ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਿਵਿਆਂ 'ਚ ਜਾ

ਮੋਏ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਦਾ ਐ

ਝੱਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬਾਉਰਾ ਹੋਇਆ

ਗਲੀਏ ਗਲੀ ਹੋਕਰੇ ਮਾਰਦੈ

---ਜਾਗਦੇ ਰਹੋ ਪਿੰਡ ਆਲਿਓ ! 

ਬੜੀ ਭੈੜੀ ਵਾਅ ਵਗ ਪਈ ਐ

ਚੋਰ ਤੇ ਕੁੱਤੀ ਰਲ ਗਏ ਨੇ

ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਓਂ ਤਾਂ

ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਚਾਲੋ !

        

ਫੁੱਫੜ ਦਿਆਲਾ

ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ?

     ***

हिन्दी वर्णमाला कविता

 *बहुत सुंदर प्रयास एक बार ध्यान से पढ़िएगा.* 

 *कभी हिन्दी वर्णमाला का क्रमबद्ध इतना सुन्दर प्रयोग कि आप अद्भुत अद्वितीय अविस्मरणीय कह उठेंगे...*   

 *हिन्दी वर्णमाला का क्रम से कवितामय प्रयोग लाजबाब है.*

*अ* चानक

*आ* कर मुझसे

*इ* ठलाता हुआ पंछी बोला

*ई* श्वर ने मानव को तो

*उ* त्तम ज्ञान-दान से तौला

*ऊ* पर हो तुम सब जीवों में

*ऋ* ष्य तुल्य अनमोल

*ए* क अकेली जात अनोखी

*ऐ* सी क्या मजबूरी तुमको

*ओ* ट रहे होंठों की शोख़ी

*औ* र सताकर कमज़ोरों को

*अं* ग तुम्हारा खिल जाता है

*अ:* तुम्हें क्या मिल जाता है.?

*क* हा मैंने- कि कहो

*ख* ग आज सम्पूर्ण

*ग* र्व से कि- हर अभाव में भी

*घ* र तुम्हारा बड़े मजे से

*च* ल रहा है

*छो* टी सी- टहनी के सिरे की

*ज* गह में, बिना किसी

*झ* गड़े के, ना ही किसी

*ट* कराव के पूरा कुनबा पल रहा है

*ठौ* र यहीं है उसमें

*डा* ली-डाली, पत्ते-पत्ते

*ढ* लता सूरज

*त* रावट देता है

*थ* कावट सारी, पूरे

*दि* वस की-तारों की लड़ियों से

*ध* न-धान्य की लिखावट लेता है

*ना* दान-नियति से अनजान अरे

*प्र* गतिशील मानव

*फ़* रेब के पुतलो

*ब* न बैठे हो समर्थ

*भ* ला याद कहाँ तुम्हें

*म* नुष्यता का अर्थ.?

*य* ह जो थी, प्रभु की

*र* चना अनुपम...

*ला* लच-लोभ के 

*व* शीभूत होकर

*श* र्म-धर्म सब तजकर

*ष* ड्यंत्रों के खेतों में

*स* दा पाप-बीजों को बोकर

*हो* कर स्वयं से दूर

*क्ष* णभंगुर सुख में अटक चुके हो

*त्रा* स को आमंत्रित करते

*ज्ञा* न-पथ से भटक चुके हो

*श्रे* ष्ठ पथ पर बढ़े चलो.

 *हिन्दी दिवस की हार्दिक शुभकामनाओं सहित.*

✍️✍️🌹🌹💐💐🌷🌷🙏🙏

ਅਚਾਰ ਪਾਉਣਾ ਬਨਾਮ ਮੱਝਾਂ ਚਰਾਉਣਾ

 ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ ਬਨਾਮ ਮੱਝਾਂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦਾ ਵਰਤਾਰਾ 

ਤੇ ਅਚਾਰ(silage)ਪਾਉਣਾ Vs ਮੱਝਾਂ ਚਰਾਉਣਾ

#jacknamaexcluisve 

ਦੁੱਧ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਧੁਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਤੜਕੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਅੱਗ ਪਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹ ਦਾ ਪਤੀਲਾ ਧਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ,ਹੁਣ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਗੈਸੀ ਚੁੱਲ੍ਹੇ’ਤੇ piezo-electric crystal ਵਾਲੇ ਲਾਈਟਰਾਂ ਨਾਲ ਲਾਈ ਅੱਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਲੱਸੀ,ਦਹੀਂ,ਮੱਖਣ,ਘਿਓ,ਮਲਾਈ,ਪਨੀਰ ਵਰਤਦਿਆਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਗਿਲਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਨ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰਾਂ’ਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਹੈ।ਪਰ ਹੁਣ ਪਿੰਡਾਂ’ਚ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਿਲੀ ਨਾਲ ਮੱਝਾਂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਹਰ ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਣ ਦੇ ਤਰੱਦਦ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਅੱਧੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,ਤਾਂ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ “ਮਾਸਟਰਾ!ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰਦਾ,ਆਵਦਾ ਟੌਹਰ ਨਾਲ ਮੁੱਲ ਲਿਆ ਕਰ!”

ਪਰ ਇਸ ਟੌਹਰ ਦੀ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਬਹੁਤ ਘਿਣਾਉਣੀ ਹੈ।ਭਾਰਤ’ਚ ਜਿੰਨਾ ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਉਸ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮਿਲਵਾਟੀ ਤੇ ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ ਦਾ ਗੋਰਖ ਧੰਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ'ਤੇ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਵਕਤ ਦੁੱਧ’ਚ ਪਾਣੀ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।ਜੋ ਗਲਤ ਤਾਂ ਸੀ ਪਰ ਜਾਨਲੇਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਵਪਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ ਘਰੋਂ ਹੀ ਬਣਾ ਕੇ ਵੇਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਹੈ,ਸਗੋਂ ਕੈਮੀਕਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਅਜਿਹਾ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣਾ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ’ਧੀਮੀ ਮੌਤ’(slow death)ਮਾਰਨਾ ਹੈ।ਇਸਦੀ ਸ਼ਜਾ ਵੀ ਉਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ’ਚ ਪਏ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਗੇੜਿਆਂ’ਚ ਰੇਹਾਂ ਸਪਰੇਆਂ ਵਾਲੇ ਖਾਣਿਆਂ-ਦਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ’ਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਰੋਲ ਹੈ? ਜੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿੱਡਾ?

ਮਾਲਵੇ'ਚ ਬਠਿੰਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡ ਬਾਲ਼ਿਆਂਵਾਲ਼ੀ'ਚ ਅੱਜ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਸਵਾ ਕਿੱਲੇ'ਚ ਮਾਨਸੂਨ ਨਾਲ ਹਰੇ ਕਚੂਰ ਘਾਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੈਦਨ'ਚ ਗੁੱਜਰਾਂ ਨੂੰ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਵੱਗ ਨੂੰ ਚਾਰਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮਨ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।ਇਹ ਗੁੱਜਰ ਨਕੋਦਰ ਦੀ ਬੁੱਕਲ'ਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਟੁੱਟ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਹਨ ਤੇ ਚਲੋ-ਚਾਲ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬੱਧੀ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਂਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਨਾਲ ਸਵਰਾਜ ਟਰੈਕਟਰ ਹੈ ਜਿਸ'ਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੋ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲ ਵੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਨੇੜੇਲੇ ਕਿਸੇ ਡੇਅਰੀ'ਤੇ ਦੁੱਧ ਪਾਉਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਮੰਡੀ ਕਲਾਂ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਡੇਢ ਮਣ ਦੇ ਕਰੀਬ ਦੁੱਧ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਗੁੱਜਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ'ਤੇ ਮੱਝਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਚਦੇ ਹਨ,ਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਖਰੀਦ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਉਹ ਦੁੱਧ ਵੀ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੀ ਆਥਣ ਵੇਲੇ ਚੋਂਦੇ ਹਨ।

ਲੋਕਲ ਬਾਲ਼ਿਆਂਵਾਲ਼ੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਕ ਕਿਤੇ ਗਾਹੇ-ਬਗਾਹੇ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮੱਝਾ ਛੱਡਦੇ ਹਨ,ਹਾਲਾਂਕਿ ਆੜਤੀਏ ਨੇ ਇਹ ਟੱਕ ਹਾੜੀ ਤੇ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਕਣਕ ਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਮੰਡੀ ਦੇ ਸੀਜਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਇਹ ਵਿਹਲਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੱਝਾਂ ਬਹੁਤਾ ਘਾਹ ਚਰਦੀਆਂਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ,ਕਿੳਂਕਿ ਉਹ 'ਚਾਰ ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਮੱਕੀ ਦਾ ਅਚਾਰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਪੰਜਾਬ'ਚ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ'ਤੇ ਹੈ,ਜੋ ਤਾਜ਼ੇ ਘਾਹ ਜਾਂ ਹਰੇ ਅਚਾਰ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਅਚਾਰ ਤਾਂ ਅਚਾਰ ਹੀ ਰਹੇਗਾ!

ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਦੋਸਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ'ਚ ਇਹ ਅਚਾਰ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਨਾਲ ਫੰਗਸ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਪ ਤੇ ਦਾਦੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਕਮੈਂਟ ਕਰੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵੇਲੇ ਮੱਝਾਂ ਚਰਾਉਣ ਵੇਲੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਉਹ 'ਕੁਦਰਤੀ ਮਿੱਠਾ' ਸਵਾਦ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ?

Jacknama - *ਜੈਕਨਾਮਾ*

ਮੋਸਾਦ - 2024 ਧਮਾਕਾ

 ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਸੇਫ ਓ…??? ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਏਜੰਸੀ ਏ ਮੋਸਾਦ… ਇਜਰਾਈਲ ਦੀ… ਇਜਰਾਈਲ ਐਹਜਾ ਦੇਸ਼ ਆ ਜੀਹਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਖੜਕਦੀ ਓ ਰਹਿੰਦੀ ਐ… ਪਰ ਉਹ ਪਰਵਾਹ ਨੀ ਮੰਨਦੇ.., ਡੰਡੇ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ… ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਮਾਰੂ.. ਉਹ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਾ ਸੌ ਮਾਰਨਗੇ… ਹਰੇਕ ਨਿਆਣਾ ਸਿਆਣਾ ਹਥਿਆਰ ਚਲੌਣਾ ਜਾਣਦਾ… ਜਨਾਨੀਆਂ ਬਾਜਾਰ ਨੂੰ ਸੌਦਾ ਲੈਣ ਗਈਆਂ ਵੀ ਰਫਲ ਨਾਲ ਰੱਖਦੀਆਂ ਵੀ ਖਬਰੇ ਕਦ ਰੌਲ਼ਾ ਪੈਜੇ…

ਅੱਜਕੱਲ ਲਿਬਨਾਨ ਨਾਲ ਖੜਕ ਰਹੀ ਹੈ… ਲਿਬਨਾਨ ਨੂੰ ਇਜਰਾਈਲ ਦੇ ਦਮਾਗ ਦਾ ਪਤਾ… ਬੀ ਏਹ ਕੁਜ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਨੇ… 2020 ਚ ਘਰੇ ਬੈਠ ਇਜਰਾਈਲ ਨੇ ਰੋਬੋਟ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟੌਪ ਦਾ ਸੈਂਸਦਾਨ ਮਾਰਤਾ ਸੀ…ਏਸ ਲਈ ਹਿਜਬੁਲ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਬੀ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਨੀ ਵਰਤਣੇ… ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਨਾਂ ਟਰੇਸ ਹੋਵੇ…ਪਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਆਲ਼ੇ ਪੇਜਰ ਵਰਤੋ… ਵਾਕੀ ਟਾਕੀ ਵਰਤੋ… ਚਲੋ ਜੀ ਆਡਰ ਦੇਤੇ ਪੇਜਰਾਂ ਦੇ… ਹੁਣ ਮੋਸਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਚ ਟੌਪ ਤੇ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਨੇ…

ਇਜਰਾਈਲ ਨੇ 3 ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੀ ਬਣਾਤੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪੇਜਰ ਬਣੌਣ ਆਲ਼ੀਆਂ.. ਤੇ ਹਿਜਬੁੱਲ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਈ ਪੇਜਰ ਖਰੀਦੇ… ਮੋਸਾਦ ਨੇ ਓਥੀ ਕੰਮ ਕਰਤਾ ਆਪਣਾ.. ਪਤਾ ਨੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ… ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਤੋੰ ਲਗਾਤਾਰ ਧਮਾਕੇ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ… ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਜਰ ਫਟਣ ਲੱਗੇ… ਫੇਰ ਵਾਕੀ ਟਾਕੀ ਚ ਵਿਸਫੋਟ ਹੋਣ ਲੱਗੇ… 3000 ਬੰਦਾ ਜਖਮੀ ਹੋਗਿਆ… ਬਹੁਤਿਆਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹੱਥ ਗਏ…ਹੁਣ ਸ਼ੈਦ ਲੈਪਟੌਪ… ਫਿੰਗਰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ… ਸੋਲਰ… ਹੋਰ ਪਤਾ ਨੀ ਕੀ ਕੀ… ਸਭ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫਟ ਰਹੇ ਨੇ ਤੇ ਲੋਕ ਮਰ ਰਹੇ ਨੇ…

ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹਸਾਬ ਲਾ ਲਓ.. ਬੀ ਥੋਡੇ ਘਰ ਚ ਲੱਗੀਆਂ .. ਤੇ ਥੋਡੇ ਹੱਥਾਂ ਚ ਫੜੀਆਂ ਡਿਵਾਈਸਸ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸੇਫ ਨੇ… ਥੋਡੇ ਫੋਨ ਮਹਿਜ ਥੋਡਾ ਡਾਟਾ… ਜਾਂ ਥੋਡੀ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਵਾਜ ਈ ਨੀ ਸੁਣਦੇ… ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਜ ਕਰਦੇ ਨੇ… ਐਹਜੇ ਪੇਗਾਸਿਸ ਵਰਗੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਵਰਤੋਂ ਚ ਆ ਰਹੇ… ਬੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ.. ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਹੋਰੀਂ ਕੱਲੇ ਬੈਠੇ ਕੀ ਬੋਲਦੇ ਨੇ.. ਮੋਦੀ ਹੋਰੀਂ ਘਰੇ ਬੈਠੇ ਸੁਣਦੇ ਸੀ…ਥੋਡਾ ਬੈਂਕ.. ATM .. ਸਾਰਾ ਕੁਜ OTP ਨਾਲ਼ ਐ… ਨੈੱਟ ਖਤਮ… ਲਾਈਫ ਖਤਮ….

ਬੇਸ਼ੱਕ ਤੁਸੀਂ ਸੌ ਵਾਰ… ਨਿਊ ਵਰਲਡ ਔਡਰ… ਏਜੰਸੀਆਂ.. ਸਟੇਟ.. ਏਹਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਟਿੱਚਰਾਂ ਕਰੋ… ਪਰ ਅਗਲੇ 4-5 ਸਾਲਾਂ ਚ ਬਹੁਤ ਕੁਜ ਬਦਲਣ ਵਾਲ਼ਾ ਏ… ਦੁਨੀਆਂ ਚਲੌਣ ਆਲ਼ੇ ਸਖਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈ ਰਹੇ ਨੇ… ਅੱਖਾਂ ਸਾਮਣੇ ਸਾਰਾ ਕੁਜ ਵੇਖਾਂਗੇ… ਮੂੰਹ ਅੱਡੇ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ…. ਕੈਮ ਰਿਹੋ…!!!!

- ਬਾਗੀ ਸੁਖਦੀਪ

ਮਿਸ਼ਨ ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ

ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ GPS ਉਭਾਵਾਲ ਬ੍ਰਾਂਚ (ਸੰਗਰੂਰ) ਦੇ ਹਨ | ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਗਾਤਾਰ  ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ | 

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ 5 ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਟੈਸਟ ਕਲੀਅਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ,,,,ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਇਸ ਪੇਪਰ ਦਾ ਸਿਲੇਬਸ ਬਦਲਣ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਲੇਬਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੋਣਹਾਰ ਬੱਚੇ ਇਹ ਟੈਸਟ ਕਲੀਅਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਗਏ,, 

ਸੋ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕਾਫੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਮੈਡਮ ਸ਼ਵੀਨਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ੁਰਬੇ ,,ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ਼ " ਮਿਸ਼ਨ ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ" ਨਾਮ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਟੈਸਟ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪੇਪਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ practice ਸੈੱਟ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ,ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬੱਚਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਟੈਸਟ ਕਲੀਅਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਯਕੀਨਨ ਵਧੇਗੀ,,,, 

ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: 9417456150, 9876324260

Options after 10+2 Non-Medical

After completing 10+2 in the non-medical stream (Physics, Chemistry, Mathematics), you have a wide range of career options in technical, scientific, and creative fields. Here are some popular career paths, along with the required courses and a list of top colleges offering these programs in India:

### 1. **Engineering (B.Tech/B.E.)**

   - **Course**: Bachelor of Technology (B.Tech) or Bachelor of Engineering (B.E.)

   - **Duration**: 4 years

   - **Specializations**: Mechanical Engineering, Civil Engineering, Computer Science, Electronics & Communication, Aeronautical Engineering, etc.

   - **Entrance Exams**: JEE Main, JEE Advanced, State Entrance Exams (e.g., MHT-CET, WBJEE), private university exams (e.g., VITEEE, BITSAT).

   

   **Top Colleges**:

   - Indian Institutes of Technology (IITs)

   - National Institutes of Technology (NITs)

   - Birla Institute of Technology and Science (BITS Pilani)

   - Delhi Technological University (DTU)

   - Vellore Institute of Technology (VIT)

### 2. **Architecture (B.Arch)**

   - **Course**: Bachelor of Architecture (B.Arch)

   - **Duration**: 5 years

   - **Entrance Exams**: NATA (National Aptitude Test in Architecture), JEE Main Paper 2.

   

   **Top Colleges**:

   - School of Planning and Architecture (SPA), New Delhi

   - Indian Institute of Technology (IIT) Kharagpur, IIT Roorkee

   - CEPT University, Ahmedabad

   - Sir JJ College of Architecture, Mumbai

   - Chandigarh College of Architecture

### 3. **Computer Applications (BCA)**

   - **Course**: Bachelor of Computer Applications (BCA)

   - **Duration**: 3 years

   - **Specializations**: Software Development, Networking, Data Science, Cloud Computing.

   - **Entrance Exams**: Varies by college (Some conduct direct admissions, others have entrance tests).

   

   **Top Colleges**:

   - Christ University, Bangalore

   - Symbiosis Institute of Computer Studies & Research (SICSR), Pune

   - Institute of Management Studies (IMS), Noida

   - Loyola College, Chennai

   - Presidency College, Bangalore

### 4. **Merchant Navy**

   - **Course**: B.Sc. in Nautical Science or Marine Engineering

   - **Duration**: 3-4 years

   - **Entrance Exams**: IMU-CET (Indian Maritime University Common Entrance Test)

   

   **Top Colleges**:

   - T.S. Chanakya, Mumbai

   - Marine Engineering and Research Institute (MERI), Kolkata

   - Indian Maritime University (IMU) Campuses

   - Tolani Maritime Institute, Pune

### 5. **Commercial Pilot**

   - **Course**: Commercial Pilot Training (CPL)

   - **Duration**: 1.5 to 2 years

   - **Requirements**: Minimum 200 hours of flying experience, theoretical knowledge of Air Regulations, Meteorology, Navigation, etc.

   - **Entrance Exams**: DGCA Class 1 medical certificate, pilot aptitude tests (some institutes have internal exams).

   

   **Top Institutes**:

   - Indira Gandhi Institute of Aeronautics, Chandigarh

   - Rajiv Gandhi Academy for Aviation Technology, Thiruvananthapuram

   - National Flying Training Institute (NFTI), Gondia

   - Bombay Flying Club, Mumbai

### 6. **Data Science and Analytics**

   - **Course**: B.Sc. in Data Science / B.Sc. in Statistics / B.Tech in Data Science

   - **Duration**: 3-4 years

   - **Entrance Exams**: Varies by college (some use JEE Main or state-level exams, others have internal exams).

   

   **Top Colleges**:

   - Indian Statistical Institute (ISI), Kolkata

   - IITs (IIT Madras offers B.Tech in Data Science)

   - Christ University, Bangalore

   - Symbiosis International University, Pune

### 7. **Defense (NDA)**

   - **Course**: National Defence Academy (NDA) Training

   - **Duration**: 3 years at NDA followed by training at respective service academies.

   - **Entrance Exam**: NDA Examination conducted by UPSC.

   

   **Training Academies**:

   - National Defence Academy (NDA), Pune

   - Indian Military Academy (IMA), Dehradun (for Army)

   - Air Force Academy, Hyderabad

   - Naval Academy, Goa

### 8. **Bachelor of Science (B.Sc.)**

   - **Course**: B.Sc. in various streams like Physics, Chemistry, Mathematics, Computer Science, etc.

   - **Duration**: 3 years

   - **Specializations**: Physics, Chemistry, Mathematics, Electronics, IT, etc.

   - **Entrance Exams**: Varies by college/university.

   

   **Top Colleges**:

   - St. Stephen’s College, Delhi

   - Miranda House, Delhi

   - Loyola College, Chennai

   - Presidency College, Kolkata

   - St. Xavier’s College, Mumbai

### 9. **Hotel Management**

   - **Course**: Bachelor of Hotel Management (BHM)

   - **Duration**: 3-4 years

   - **Entrance Exams**: NCHMCT-JEE, State-level entrance exams, or direct admissions.

   

   **Top Colleges**:

   - Institute of Hotel Management (IHM), Mumbai, Delhi, Bangalore

   - Welcomgroup Graduate School of Hotel Administration (WGSHA), Manipal

   - Christ University, Bangalore

   - Oberoi Centre for Learning and Development (OCLD), Delhi

### 10. **Law (B.A. LL.B / B.Sc. LL.B)**

   - **Course**: Integrated Law Courses (B.A. LL.B, B.Sc. LL.B)

   - **Duration**: 5 years

   - **Entrance Exams**: CLAT (Common Law Admission Test), LSAT India, AILET.

   

   **Top Colleges**:

   - National Law School of India University (NLSIU), Bangalore

   - NALSAR University of Law, Hyderabad

   - National Law University, Delhi

   - Symbiosis Law School, Pune

   - Gujarat National Law University, Gandhinagar

### 11. **Animation and Multimedia**

   - **Course**: Bachelor’s in Animation, Multimedia, Graphic Design

   - **Duration**: 3 years

   - **Specializations**: 2D Animation, 3D Animation, Visual Effects (VFX), Game Design.

   - **Entrance Exams**: Some institutes have direct admissions; others have entrance exams.

   

   **Top Institutes**:

   - National Institute of Design (NID), Ahmedabad

   - MIT Institute of Design, Pune

   - Arena Animation, multiple locations

   - Frameboxx Animation and Visual Effects, Mumbai

### 12. **Journalism and Mass Communication**

   - **Course**: Bachelor’s in Journalism and Mass Communication (BJMC)

   - **Duration**: 3 years

   - **Entrance Exams**: Varies by institution (Some have entrance tests, while others offer direct admissions).

   

   **Top Colleges**:

   - Indian Institute of Mass Communication (IIMC), Delhi

   - Xavier Institute of Communications (XIC), Mumbai

   - Symbiosis Institute of Media and Communication, Pune

   - Asian College of Journalism (ACJ), Chennai

---

### **Conclusion**

These are some of the prominent career options available to students after completing 10+2 in the non-medical stream. Depending on your interests and career goals, you can choose a course and college that suits your aspirations. Most of these fields offer excellent career prospects, with ample opportunities for growth and specialization.

By Jatin Joshi 

GSSS CHEEMA JODHPUR

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਦਰਕ ਦੀ ਖੇਤੀ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਦਰਕ ਦੀ ਖੇਤੀ 

https://youtu.be/rOCRmE7PSkI?si=2h1Lz1AwZLx_-yUJ

Health Standards and tips

 *Happy Health Day to all*

🄷🄰🄿🄿🅈 🄸🄽🅃🄴🅁🄽🄰🅃🄸🄾🄽🄰🄻

🄷🄴🄰🄻🅃🄷

🄳🄰🅈

Important things to keep in mind:

1. BP: 120/80

2. Pulse: 70 -100

3. Temperature: 36.8 - 37

4. Breathing: 12-16

5. Hemoglobin: Male 13.50 - 18

Female 11.50 - 16

6. Cholesterol: 130 - 200

7. Potassium: 3.50 - 5

8. Sodium: 135 - 145

9. Triglycerides : 220

10. Blood volume in the body : PCV 30-40%

11. Sugar level :

For children 70-130

For adults: 70 - 115

12. Iron : 8-15 mg

13. White blood cells WBC : 4000 - 11000

14. Platelets : 1,50,000- 4,00,000

15. Red blood cells RBC : 4.50 - 6 million

16. Calcium : 8.6 -10.3 mg/dL

17. Vitamin D3 : 20 - 50 ng/ml.

18. Vitamin B12 : 200 - 900 pg/ml

*Special Tips for Senior Citizens 40/50/60 years :*

*First Tip:* Drink water all the time even if you are not thirsty or need it, most of the health problems and most of them are caused by lack of water in the body. At least 2 liters per day. *Second Tip:* Do as much work as you can, there should be movement of the body.. like walking, swimming, or any kind of sport.

*Third Tip:* Eat less.. stop craving for more food... because it never leads to good. Don't deprive yourself, but reduce the quantity. Use more protein, carbohydrate rich foods.

*Fourth Tip:* Don't use vehicle unless it is absolutely necessary. If you are going anywhere to get groceries, meet someone, or do any work, try to walk on your feet. Climb stairs instead of using elevators, escalators.

*Fifth Tip:* Leave anger, stop worrying, try to ignore things. Do not involve yourself in troublesome situations. They all spoil health and take away the glory of the soul. Talk to positive people and listen to them.

*Sixth Tip:* First of all, leave the attachment of money. Connect with people around you, laugh and talk! Money is made for survival, life is not made for money.

*Seventh Note:* Do not feel sorry for yourself, or about something you could not achieve, or about something you cannot support. Ignore it and forget it.

*Eighth Tip:* Wealth, position, prestige, power, beauty, caste and influence; all these things increase ego. Humility brings people closer with love.

*Ninth Tip:* If you have grey hair it does not mean the end of life. It is the beginning of a good life. Be optimistic, live with memory, travel and enjoy it... make memories. 

*Tenth instruction:* Meet your younger ones with love, sympathy and affection! Do not say anything sarcastic to anyone. Keep a smile on your face. No matter how big a position you may have held in the past, forget it in the present and mingle with everyone!

*🍁 Happy Health Day 🍁*

*Best wishes for a healthy life to everyone*🙏🏻🙏