ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜੀ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਦੂਸਰੀ ਕਿਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਕਰਾਂਗੇ। ਤੀਸਰੀ ਕਿਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਸੰਬੰਧੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਪਹਿਲੀ ਕਿਸ਼ਤ :
ਹੋਮਿਉਪੈਥੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੈਮੂਅਲ ਹੇਨੀਮੇਨ ਨੇ Like cures Like ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਸੰਨ 1796 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਹੜੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਨ ਇੱਕ ਨਿਰੋਗੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਖਾਸ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਹੀ ਪਦਾਰਥ ਇੰਨਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਠੀਕ ਵੀ ਕਰੇਗਾ।
ਸੈਮੂਅਲ ਖੁਦ ਇੱਕ ਐਲੋਪੈਥੀ ਡਾਕਟਰ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਉੱਪਰ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਵਿਲੀਅਮ ਬੋਰਿਕ, ਕੈਂਟ, ਹੈਰਿੰਗ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।
ਦਵਾਈਆਂ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ :
ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਪੌਦਿਆਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ , ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਕੁੱਝ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ/ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਘੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮਦਰ ਟਿੰਕਚਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਦਰ ਟਿੰਕਚਰ ਦੇ ਇੱਕ ਤੁਪਕੇ ਨੂੰ 99 ਤੁਪਕੇ ਪਾਣੀ/ਅਲਕੋਹਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਕੱਚ ਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 100 ਵਾਰੀ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਵਾਈ ਨੂੰ 1C/ 1CH potency ਜਾਂ 1 ਪਾਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੌਟੇਂਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਤੁਪਕੇ ਨੂੰ 99 ਤੁਪਕੇ ਪਾਣੀ /ਅਲਕੋਹਲ ਨਾਲ ਰਲਾ ਕੇ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 2C/2CH potency ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ 3C, 6C, 12C, 30C,200C, 1000C/ 1M ਅਤੇ ਵੱਧ ਪੋਟੈੰਸੀ / ਪਾਵਰ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈਆਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਪਾਵਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਦਰ ਟਿੰਕਚਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 12 ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਪਰ ਪਾਵਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੇਨ ਸ਼ੂਗਰ ( 80 % ਸੂਕਰੋਜ, 20% ਲੈਕਟੋਜ ) ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਉੱਪਰ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਹਲਾ ਕੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਬਾਇਉਕੈਮਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਕਟੋਸ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਵਰ ਅਕਸਰ 3X,6X,12X ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਵਾਈ ਦਾ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਜਦ 9 ਹਿੱਸੇ ਲੈਕਟੋਸ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 1X ਪਾਵਰ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 1X ਪਾਵਰ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਫਿਰ 9 ਹਿੱਸੇ ਲੈਕਟੋਸ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਕੇ 2X ਦਵਾਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਦਾਂ ਇੱਥੇ ਵੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਪਾਵਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮੂਲ ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟਦੀ ਹੈ। ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦਾ ਇਹ ਗੁਣ ਵੀ ਐਲੋਪੈਥੀ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ।
ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ :
ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਪੌਟੈਂਸੀ ਬਾਰੇ ਉਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸਟੈੱਪ ਤੇ ਐਕਸ ਸਕੇਲ ਵਿੱਚ 1:10 ਅਤੇ ਸੀ / ਸੀ ਐਚ ਵਿੱਚ 1:100 ਦੀ ਡਾਈਲੂਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਕੇਲ LM ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1:50000 ਦੀ ਡਾਈਲੂਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਰਕੇ 6 X ਤੇ (10^1)6 = 1000000 ਅਤੇ 06CH ਤੇ (10^2)6= 1000000000000 ਡਾਈਲੂਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗੀ। Avogadro ਨੇ 1811 ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਲ ਵਿੱਚ 6.022 × 10^23 ਅਣੂ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਲ ਤੋਂ ਵੀ ਹੋਮਿਉਪੈਥਿਕ ਡਾਈਲੂਸ਼ਨ ਕਰੀਏ ਤਾਂ 24X ਜਾਂ 12 CH ਤੇ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੋਮਿਓਪੈਥਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਜਦ 24X ਜਾਂ 12CH ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਵੱਧ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲੋਪੈਥ ਡਾਕਟਰਾਂ ਜਾਂ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ।
ਹੋਮਿਉਪੈਥ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ :
1. ਜਦ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦਵਾਈ ਅਲਕੋਹਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਘੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਘੁਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਘੋਲਕ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਘੋਲਣ ਵੇਲੇ Like dissolves Like ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ, ਅਲਕੋਹਲ ਵਰਗੇ ਘੋਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਬਣਾ ਕੇ ਘੁਲਦੇ ਨੇ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਮਿਉਪੈਥ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਮੂਲ ਕਣਾਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਘੋਲਕ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਤੇ ਅਸਰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਛਾਪ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਘੋਲ ਦੀ ਘੋਲਕ ਤੇ ਆਪਣੀ 'ਯਾਦ ਜਾਂ ਮੈਮੋਰੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੌਜ਼ੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।
2. ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ 24X ਜਾਂ 12CH ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੌਟੈਂਸੀ ਦੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਦਵਾਈ ਦੇ ਕੁੱਝ ਅਣੂ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਵੀਰ ਇਹ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਨੀਂ ਘੱਟ ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਕਰੇਗੀ ਤਾਂ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾ ਮਾਤਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
3. ਐਵੋਗੈਡਰੋ ਨੇ 1811 ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਲ ਵਿੱਚ 6.022 × 10^23 ਅਣੂ ਮੌਜੂਦ ਨੇ। ਇੰਨੇ ਅਣੂ ਤਾਂ ਇਹ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪਏ ਸਨ। ਐਵੋਗੈਡਰੋ ਨੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
ਅਰਿਸਟੋਟਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਗੋਲ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚੌਰਸ ਜਾਂ ਤਿਕੋਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਮਿਉਪੈਥਿਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅਜੇ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।
4. ਹੋਮਿਉਪੈਥੀ ਦੀਆਂ ਮਦਰ ਟਿੰਕਚਰ, 3CH, 6CH ਅਤੇ 3X,6X,12X, ਡਾਇਲੂਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਰਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਈ ਪੌਟੈਂਸੀ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਦਰ ਟਿੰਕਚਰ ਤਾਂ ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਦੇ ਅਰਕ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
5. ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦਵਾਈਆਂ ਬਾਬਤ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਨੇ ਪਰ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਤਾਂ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਨੰਨੇ ਮੁੰਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ ਕਿ ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਫਿਰ ਐਲੋਪੈਥੀ , ਆਯੂਰਵੇਦ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੈ।
ਦੋਨੋਂ ਪੱਖ ਜਾਂਚ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਏ ਰੱਖ / ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਆਖਰੀ ਕਿਸ਼ਤ
ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਬਾਬਤ ਇਹ ਆਰਟੀਕਲ ਲਿਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਇਸੇ ਪੇਜ ਤੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲ 'ਪਲੇਸਬੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੈ ?' ਤੋਂ ਹੋਈ।
ਮੈਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਲੇਸਬੋ ਵਿੱਚ ਮਨ (ਮਰੀਜ਼ ਦਾ) ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਦਵਾਈ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਜੀਤੇ, ਜੱਗ ਜੀਤ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਵਿੱਚ ਪਲੇਸੀਬੋ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਹਿਮ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਦੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਦੂਸਰਾ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਡੋਜ਼ ਲੰਬੇ ਦੇਰ ਲਈ ਅਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਲੇਸੀਬੋ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਰੁੱਝਿਆ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਦਵਾਈਆਂ ਵਰਤ ਕੇ ਕੇਸ ਉਲਝਾ ਨਾ ਲਵੇ।
ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਬਾਕੀ ਪੈਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਲੇਸਬੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਹੀ ਪਲੇਸਬੋ ਨਹੀਂ। ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਵਿੱਚ 3500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਵਾਈਆਂ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਮਦਰ ਟਿੰਕਚਰ ਅਤੇ 5-6 ਪੋਟੈਂਸੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਜੇਕਰ ਪਲੇਸਬੋ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪੋਟੈਂਸੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਪਹਿਲੀ ਕਿਸ਼ਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਜਣ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਵਿੱਚ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਰੀਸਰਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦੋ ਲਿੰਕ ਮੈਂ ਆਖਿਰ ਤੇ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦੀਆਂ ਪੋਟੈਂਸੀਆ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਖੂਨ ਦੇ ਕਣਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਦੀਆਂ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਜੀ। ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਤੇ ਬਾਕੀ ਅਲਟਰਨੇਟਿਵ ਪੈਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਜਟ ਦੀ ਕਮੀਂ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2022-23 ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈਲਥ ਬੱਜਟ 90 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਯੂਸ਼ (ਆਯੂਰਵੇਦ,ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ,ਯੂਨਾਨੀ, ਸਿੱਧਾ,ਯੋਗਾ ਤੇ ਨੇਚੂਰੋਪੈਥੀ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ 3.5 % ਸੀ।
ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦਵਾਈਆਂ ਪੌਦੇ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
Colocynth mother tincture ਤੇ ਇਹਦੀ ਪੋਟੈਂਸੀ ਦਵਾਈ ਕੌੜ ਤੁੰਮੇ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਲ ਮਾਲਵੇ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਤੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਅਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਟ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Cinchona ਦਵਾਈ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਛਿੱਲੜ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਸਤੋਂ Quinine ਦਾ ਅਣੂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ Quinine ( ਮਲੇਰੀਆ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਦਵਾਈ ) ਦਾ ਫੈਕਟਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਮੇਰੀ ਹੋਮਿਉਪੈਥੀ ਵੱਲ ਰੁਚੀ :
1. ਸਾਲ 1984-85 ਐਮ ਐਸਸੀ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਤੋਂ ਬਾਦ ਅਬੋਹਰ ਬੀ ਐਡ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੁੱਗਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿੱਸਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਸੇਵਾਦਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਸਾਹਬ, ਇਨ ਮੀਠੀ ਗੋਲੀਆਂ ਸੇ ਕੁਸ਼ ਹੋਤਾ ਤੋ ਨਹੀਂ। ਦੁੱਗਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਅੱਧੇ ਕੁ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਵਾਦਾਰ ਦੇ ਚਮੜੀ ਤੇ ਖਾਰਸ਼ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਹੋਮਿਓਪੈਥਿਕ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਵਿੱਚ Proving ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਫਿਰ ਦੁੱਗਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਸਰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਦੂਸਰੀ ਦਵਾਈ (Antidote) ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨੌਰਮਲ ਹੋਇਆ। ਅਸੀਂ ਦੁੱਗਲ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਐਂਟੀਡੌਟ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਇਸ ਸਬਜੈਕਟ ਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ।
2. 1989 ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਦ 1990 ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਕਸੀਰ ਛੁੱਟਣ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ 3-4 ਵਾਰ ਤੇ ਕਦੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਣੀ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪਰਹੇਜ਼ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਠਿੰਡੇ ਤੋਂ ਪਟਿਆਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬੀ ਐਡ ਦੀ ਪਰੈਕਟੀਕਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਹੋਮਿਉਪੈਥਿਕ ਡਾਕਟਰ ਗਾਰਗਾ ਜੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਲਈ ਗਈ। ਕੇਸ ਸਟੱਡੀ ਦੌਰਾਨ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਕਸੀਰ ਛੁੱਟਦੀ ਸੀ ਪਰ 12-13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਬਾਦ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਬਾਦ ਇਹ ਹਟ ਗਈ। ਹੁਣ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਵਿਚ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਰ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਦੱਸ ਘੰਟੇ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ 350 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬੱਸ ਸਫ਼ਰ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਮੀਨੋਪਾਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਕਸੀਰ ਦੀ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਆਈ।
3. ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਰੁਚੀ ਇਸ ਪੈਥੀ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਗਾਰਗਾ ਸਾਹਿਬ, ਬਰਨਾਲੇ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਕੌਮੀ ਵੀਰ ਜੀ, ਸਿੱਖ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਵੀਰ ਮੇਘ ਰਾਜਪਾਲ ਜੀ ਅਤੇ ਗੋਨੇਆਣੇ ਤੋ ਡਾਕਟਰ ਸੰਦੀਪ ਚੌਧਰੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਕਈ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ।
ਸਾਲ 2003-04 ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੇ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਦੇ 3-4 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿੱਕਤ ਆਈ। ਉਹ ਜਦ ਵੀ ਫੀਡ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ 2-3 ਮਿੰਟ ਬਾਦ ਉਲਟੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਅਤੇ 3-4 ਵਾਰ ਵੇਖਣ ਬਾਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੇਸ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੱਚਾ ਦੁੱਧ ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਵੱਧ ਤੇਜਾਬ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਮਿਉਪੈਥਿਕ ਦਵਾਈ Robinia ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਬੱਚਾ ਇਸ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਹੁਣ ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4. ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੋਸਤ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਬੇਟਾ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਣ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ ਕਰੇ। ਉਹਦਾ ਧਿਆਨ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਭਾਂਡੇ ਖੜਕਾ ਕੇ ਆਵਾਜ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ /ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਹੋਮਿਉਪੈਥ ਆਪਣੀ ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ Reperotisation ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਇਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਲੱਛਣ ਨੂੰ Weeping of infants, without any cause, more prominent in the evenings ਵਾਂਗ ਪੜਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਹੋਮਿਓ ਦਵਾਈ Rhus Tox ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਬਾਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੱਚਾ ਹੁਣ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਰੋਂਦਾ।
5. ਆਖਰੀ ਕੇਸ ਇੱਕ 30 ਕੁ ਸਾਲ ਦੇ ਔਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਦਬੂਦਾਰ ਲੂਕੋਰੀਆ ਰੋਗ ਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਕਰੀਬਨ 16-17 ਸਾਲ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਇੰਨੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਬੈਠਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦਾ। ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉਮਰੇ ਉਸਦਾ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੇ ਗਏ Anaesthesia ਦਾ ਅਸਰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ Nux Vomica ਦੇ ਤਿੰਨ ਡੋਜ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਪਰ ਉਹ ਇਸੇ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਗਈ।
ਇਹ ਪੰਜ ਕੇਸ ਪੜ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿੰਨਾਂ ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾਂ ਪਲੇਸਬੋ ਦਾ ਅਸਰ ਹੈ।
ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ : ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਪੱਖੋਂ
ਪਹਿਲੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪੈਥੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ/ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਸਹੀ ਹਨ। ਅੰਤਮ ਕਿਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਜੁਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਹੁਣ ਫੈਸਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪੈਥੀ ਅਪਨਾਉਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਅਪਨਾਉਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸ਼ਤ ਅੱਗੇ ਪੜੋ ਜੀ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਦਵਾਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਜਾਣ ਲਵੋ :
1. ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਤਕਲੀਫ ਹੈ ?
2. ਇਹ ਤਕਲੀਫ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੈ ?
3. ਇਹ ਤਕਲੀਫ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ, ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ।
4. ਇਹ ਤਕਲੀਫ ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਠੰਡੇ ਤੱਤੇ ਨਾਲ, ਸਰੀਰਕ ਹਰਕਤ /ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਵੱਧਦੀ ਜਾਂ ਘੱਟਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਵੀ ਲੱਛਣ ਪੁੱਛ ਕੇ ਹੋਮਿਉਪੈਥ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਹੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ Totality of Symptoms ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ।
ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਲੱਛਣ ਹੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਲਟੀ ਆਉਂਦੀ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂ ਮਤਲੀ ( Nausea ) ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਰਜ਼ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਦਵਾਈ Alumina ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰੀਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ( ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਬੇਟੀ ਆਦਿ ) ਹੀ ਬੁਰੇ ਲੱਗਣ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇਹ Sepia ਦਵਾਈ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ, ਚਾਹੇ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਨਾ ਲੱਗਣ। ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਹ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਪਰਚੀ ਤੇ ਨੋਟ ਕਰਕੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਉ।
ਜੇਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਏ ਨੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਐਲੋਪੈਥ ਜਾਂ ਅਯੂਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸੋ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੀ ਦਵਾਈਆਂ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ।
ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਵਕਫਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁੱਛੋ। ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਮੇਕ ਅੱਪ, ਇੱਤਰ ਵਗੈਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵੇਲੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਅਸਰ ਬਾਬਤ ਫੀਡ -ਬੈਕ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਉ।
ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦੀ ਪਰੈਕਟਿਸ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਨੇ :
1. ਕਲਾਸੀਕਲ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ : ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਾਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ( ਕਰੌਨਿਕ ) ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਇੱਕ ਦਵਾਈ, ਮਲਟੀਪਲ ਡੋਜ਼ ਵੀ ਵਰਤਦੇ ਨੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਡੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕੈਮੀਕਲ ਉਸ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਐਂਟੀਡੌਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਨੇ।
2. ਮੌਡਰਨ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ : ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਮਿਓਪੈਥ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਵਾਈਆਂ ਵਰਤਦੇ ਨੇ। ਕਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਦਰ ਟਿੰਕਚਰ ਅਤੇ ਬਾਇਓਕੈਮਿਕ ਸਾਲਟ ( ਜਿਵੇਂ ਕੇਲਕੇਰੀਆ ਫੌਸ, ਬਾਇਓਕੈਮਿਕ 10 ) ਵੀ ਵਰਤਦੇ ਨੇ।
ਇਹ ਹੋਮਿਓਪੈਥਿਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ। ਜਲਦੀ ਫਿਰ ਮਿਲਾਂਗੇ, ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਟੌਪਿਕ ਨਾਲ।
ਮੈਂ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਦੀ ਪਰੈਕਟਿਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅੱਗੇ ਅਜੇ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਵਾਰੀ ਮਿੱਠੀ ਗੋਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੱਲਿਉਂ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਰਿਸਰਚ ਵਾਲੇ ਦੋ ਲਿੰਕ ਕਮੈਂਟ ਬੌਕਸ ਵਿੱਚ ਨੇ। ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਸਲਾ ਤੁਸੀਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਲਿਖਤ ਪੜਨ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਅਡਮਿਨ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੌਕਾ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਦੇਣ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ।
Original post in WhatsApp group by : Avtar Singh 9872237096
.jpeg)
